Sarga 47

Verse 1

प्रभातायां तु शर्वर्यां पौरास्ते राघवं विना।शोकोपहतनिश्चेष्टा बभूवुर्हतचेतसः।।।।

だが夜が明けに向かうと、ラाघヴァを見ぬままの都人たちは、悲しみに打ちひしがれ、気を失ったかのように動けず、心も砕けてしまった。

Verse 2

शोकजाश्रुपरिद्यूना वीक्षमाणास्ततस्ततः।आलोकमपि रामस्य न पश्यन्ति स्म दुःखिताः।।।।

悲しみから生まれた涙に濡れ、苦悩に沈みつつ彼らはあちこち見回したが、嘆きの中でラーマのわずかな気配さえ見いだせなかった。

Verse 3

ते विषादार्तवदना रहितास्तेन धीमता।कृपणाः करुणा वाचो वदन्ति स्म मनस्विनः।।।।

賢きラーマとの別離により憂いに沈んだ顔をした高潔な人々は、哀れを誘う言葉を口にしていた。

Verse 4

धिगस्तु खलु निद्रां तां ययाऽपहृतचेतसः।नाद्य पश्यामहे रामं पृथूरस्कं महाभुजम्।।।।

我らの心を奪ったあの眠りよ、なんと恥ずべきことか。今日、広き胸と偉大な腕を持つラーマを拝することができない。

Verse 5

कथं नाम महाबाहु स्स तथावितथक्रियः।भक्तं जनं परित्यज्य प्रवासं राघवो गतः।।।।

どうしてラ―ガヴァは、強大な腕を持ち、仕える者を決して裏切らぬ行いの人でありながら、敬虔な民を捨てて流離の旅へ赴いたのか。

Verse 6

यो नः सदा पालयति पिता पुत्रानिवौरसान्।कथं रघूणां स श्रेष्ठस्त्यक्त्वा नो विपिनं गतः।।।।

常に父が嫡子を守るように我らを守ってくださったお方――ラグ族の最勝者が、どうして我らを捨てて森へ赴かれたのか。

Verse 7

इहैव निधनं यामो महाप्रस्थानमेव वा।रामेण रहितानां हि किमर्थं जीवितं हि नः।।।।

ここで死のう、あるいは大いなる最後の旅路へ出よう。ラーマを失った我らに、命は何の役に立とうか。

Verse 8

सन्ति शुष्काणि काष्ठानि प्रभूतानि महान्ति च।तैः प्रज्वाल्य चितां सर्वे प्रविशामोऽथ पावकम्।।।।

ここには大きな乾いた薪が豊かにある。それらで葬送の薪火を燃やし、そして我ら皆で火中に入ろう。

Verse 9

किं वक्ष्यामो महाबाहुरनसूयः प्रियंवदः।नीत स्स राघवोऽस्माभिरिति वक्तुं कथं क्षमम्।।।।

我らは何と言えばよいのか。どうして「我らがラグハヴァを連れ去った」と口にできよう――大いなる腕を持ち、怨みなく、言葉やさしきあのお方を。

Verse 10

सा नूनं नगरी दीना दृष्ट्वाऽस्मान् राघवं विना।भविष्यति निरानन्दा सस्त्रीबालवयोधिका।।।।

きっとあの都は、我らがラाघヴァなくして現れるのを見れば沈み込むであろう。女たちも子らも老いた者たちも、喜びを失ってしまう。

Verse 11

निर्यातास्तेन वीरेण सह नित्यं जितात्मना।विहीनास्तेन च पुनः कथं पश्याम तां पुरीम्।।।।

我らは常に、己を制するあの勇士とともに出立してきた。今や彼を失って、どうして再びあの都を仰ぎ見ることができようか。

Verse 12

इतीव बहुधा वाचो बाहुमुद्यम्य ते जनाः।विलपन्ति स्म दुःखार्ता विवत्सा इव धेनवः।।।।

人々はさまざまに叫びつつ腕を高く掲げ、悲しみに責められて、子を失った雌牛のように嘆き泣いた。

Verse 13

ततो मार्गानुसारेण गत्वा किञ्चित् क्षणं पुनः।मार्गनाशाद्विषादेन महता समभिप्लुताः।।।।

それから彼らは道の跡に従ってしばし進んだが、跡が消えると、道を失った嘆きにより、再び深い絶望に沈んだ。

Verse 14

रथस्य मार्गनाशेन न्यवर्तन्त मनस्विनः।किमिदं किं करिष्यामो दैवेनोपहता इति।।।।

戦車の跡が消えると、気高き人々は引き返し、「これは何事か。運命に打たれて、我らはいかにすべきか」と言った。

Verse 15

ततो यथागतेनैव मार्गेण क्लान्तचेतसः।अयोध्यामागमन्सर्वे पुरीं व्यथितसज्जनाम्।।।।

それから彼らは皆、心疲れ、来たときと同じ道をたどって帰り、善き人々が苦悩に沈む都アヨーディヤーに到着した。

Verse 16

आलोक्य नगरीं तां च क्षयव्याकुलमानसाः।आवर्तयन्त तेऽश्रूणि नयनैः शोकपीडितैः।।।।

その都を目にすると、喪失に心乱れ、悲しみに責められた眼から涙があふれ出た。

Verse 17

एषा रामेण नगरी रहिता नातिशोभते।आपगा गरुडेनेव ह्रदादुद्धृतपन्नगा।।।।

ラーマを失ったこの都はもはや輝かない。まるで河の深みからガルダが蛇どもをさらい上げたかのように。

Verse 18

चन्द्रहीनमिवाकाशं तोयहीनमिवार्णवम्।अपश्यन्निहतानन्दं नगरं ते विचेतसः।।।।

悲しみに心を奪われ、彼らは喜びを失った都を見た――月なき空のように、水なき大海のように。

Verse 19

ते तानि वेश्मानि महाधनानिदुःखेन दुःखोपहता विशन्तः।नैव प्रजज्ञुः स्वजनं जनं वानिरीक्षमाणाः प्रविनष्टहर्षाः।।।।

深い悲しみに打たれ、彼らは大いなる苦しみのうちに富める邸宅へと入った。喜びは失われ、身内であれ他人であれ見つめても、もはや誰一人として見分けられなかった。