Sarga 74

Verse 1

तौ कबन्धेन तं मार्गं पम्पाया दर्शितं वने।प्रतस्थतुर्दिशं गृह्य प्रतीचीं नृवरात्मजौ।।।।

二人の王子は、カバンダが森で示したパンパー湖への道を取り、西の方角を選んで旅立った。

Verse 2

तौ शैलेष्वाचितानेकान् क्षौद्रकल्पफलान्द्रुमान्।वीक्षन्तौ जग्मतुर्ध्रष्टुं सुग्रीवं रामलक्ष्मणौ।।।।

山々に生い茂る、蜜のように甘い果実をたわわに実らせた数多の木々を眺めつつ、ラーマとラクシュマナはスグリーヴァに会うため進んで行った。

Verse 3

कृत्वा च शैलपृष्ठे तु तौ वासं रामलक्ष्मणौ।पम्पायाः पश्चिमं तीरं राघवावुपतस्थतुः।।।।

山の斜面で一夜を過ごしたのち、ラーマとラクシュマナは旅立ち、二人のラガヴァはパンパー湖の西岸に到った。

Verse 4

तौ पुष्करिण्याः पम्पायास्तीरमासाद्य पश्चिमम्।अपश्यतां ततस्तत्र शबर्या रम्यमाश्रमम्।।।।

二人はパンパーの湖の西岸に至り、そこでシャバリーの麗しき庵（アーシュラマ）を目にした。

Verse 5

तौ तमाश्रममासाद्य द्रुमैर्बहुभीरावृतम्।सुरम्यमभिवीक्षन्तौ शबरीमभ्युपेयतुः।।।।

多くの樹々に囲まれたその庵（アーシュラマ）に至り、その妙なる美しさを眺めつつ、二人はシャバリーのもとへ近づいた。

Verse 6

तौ च दृष्ट्वा तदा सिद्धा समुत्थाय कृताञ्जलिः।रामस्य पादौ जग्राह लक्ष्मणस्य च धीमतः।।।।

二人を見て、成就せる修行者シャバリーは立ち上がり、合掌して恭敬を表し、ラーマと賢きラクシュマナの御足に触れて礼拝した。

Verse 7

पाद्यमाचमनीयं च सर्वं प्रादाद्यथाविधि।तामुवाच ततो रामश्श्रमणीं संशितव्रताम्।।।।

彼女は作法のとおり、足を洗う水と口をすすぐ水とを捧げ、あらゆる礼を尽くした。するとラーマは、厳しい行を修め誓願堅固なるその沙門尼に語りかけた。

Verse 8

कच्चित्ते निर्जिता विघ्नाः कच्चित्ते वर्धते तपः।कच्चित्ते नियतः क्रोध आहारश्च तपोधने।।।।

「修行の妨げは克服できていますか。あなたのタパスは着実に増していますか。苦行の宝よ、怒りはもちろん、食への衝動さえもよく制しておられますか。」

Verse 9

कच्चित्ते नियमाः प्राप्ताः कच्चित्ते मनसः सुखम्।कच्चित्ते गुरुशुश्रूषा सफला चारुभाषिणि।।।।

「自己制御の戒めは成就されましたか。心は安らぎを得ましたか。やさしく語る方よ、師への恭敬の奉仕は、ふさわしい実りを結びましたか。」

Verse 10

रामेण तापसी पृष्टा सा सिद्धा सिद्धसम्मता।शशंस शबरी वृद्धा रामाय प्रत्युपस्थिता।।।।

ラーマに問われると、成就を得てシッダたちに敬われる修行女シャバリーは、彼の前に立ち、老いたシャバリーはラーマに答えて語った。

Verse 11

अद्य प्राप्ता तपस्सिद्धिस्तव संदर्शनान्मया।अद्य मे सफलं तप्तं गुरवश्च सुपूजिताः।।।।

今日、あなたを拝見して、わたしのタパスは成就に至りました。今日、積み重ねた苦行は実を結び、師たちもまことに敬われました。

Verse 12

अद्य मे सफलं जन्म स्वर्गश्चैव भविष्यति।त्वयि देववरे राम पूजिते पुरुषर्षभ।।।।

今日、わが生はまことに実りあるものとなり、天界さえも約束されました。神々にも比すべき御方、 पुरुषの雄たるラーマよ、あなたがここで礼拝されたゆえです。

Verse 13

चक्षुषा तव सौम्येन पूतास्मि रघुनन्दन।गमिष्याम्यक्षयान्लोकांस्त्वत्प्रसादादरिन्दम।।।।

あなたのやさしい眼差しによって、ラグ族の喜びよ、私は清められました。あなたの恩寵により、敵を討つ御方よ、私は滅びなき世界へ赴きましょう。

Verse 14

चित्रकूटं त्वयि प्राप्ते विमानैरतुलप्रभैः।इतस्ते दिवमारूढा यानहं पर्यचारिषम्।।।।

あなたがチトラクータにお着きになったとき、私が仕えていた方々は、ここから比類なき光を放つ天の飛車に乗り、天界へと昇って行かれました。

Verse 15

तैश्चाहमुक्ता धर्मज्ञैर्महाभागैर्महर्षिभिः।आगमिष्यति ते रामस्सुपुण्यमिममाश्रमम्।।।।स ते प्रतिग्रहीतव्यस्सौमित्रिसहितोतिथिः।तं च दृष्ट्वा वरान्लोकानक्षयांस्त्वं गमिष्यसि।।।।

法（ダルマ）を知る幸いある大聖仙たちは私に告げました。「ラーマは、このきわめて功徳深いあなたのアーシュラマにおいでになる」と。

Verse 16

तैश्चाहमुक्ता धर्मज्ञैर्महाभागैर्महर्षिभिः।आगमिष्यति ते रामस्सुपुण्यमिममाश्रमम्।।3.74.15।।स ते प्रतिग्रहीतव्यस्सौमित्रिसहितोतिथिः।तं च दृष्ट्वा वरान्लोकानक्षयांस्त्वं गमिष्यसि।।3.74.16।।

彼はサウミトリを伴い、汝の客として来るであろう。しかるべき敬意をもって迎えよ。彼を拝するなら、汝は最上にして尽きぬ世界へ至る。

Verse 17

मया तु विविधं वन्यं सञ्चितं पुरुषर्षभ।तवार्थे पुरुषव्याघ्र पम्पायास्तीरसम्भवम्।।।।

あなたのために、人の中の最勝よ、男の虎よ、私はパンパーの岸に生ずるさまざまな森の食を集めておきました。

Verse 18

एवमुक्तस्स धर्मात्मा शबर्या शबरीमिदम्।राघवः प्राह विज्ञाने तां नित्यमबहिष्कृताम्।।।।

このようにシャバリーに告げられると、法を体するラ―ガヴァは、常に正しい知に住し、智慧から決して離れぬそのシャバリーに語りかけた。

Verse 19

दनोस्सकाशात्तत्त्वेन प्रभावं ते महात्मनः।श्रुतं प्रत्यक्षमिच्छामि सन्द्रष्टुं यदि मन्यसे।।।।

ダヌより、あなたの霊妙なる威力を真に聞きました、大いなる御魂よ。もしお許しくださるなら、それを直に拝見したいのです。

Verse 20

एतत्तु वचनं श्रुत्ता रामवक्त्राद्विनिस्सृतम्।शबरी दर्शयामास तावुभौ तद्वनं महत्।।।।

ラーマの口から発せられたこの言葉を聞くと、シャバリーは二人にその広大な森の苑を示し始めた。

Verse 21

पश्य मेघघनप्रख्यं मृगपक्षिसमाकुलम्।मतङ्गवनमित्येव विश्रुतं रघुनन्दन।।।।।

見よ、ラグ族の喜びよ——濃き雲のごとく暗く、獣と鳥に満ちたこの林は、世に名高きマタンガの森と呼ばれる。

Verse 22

इह ते भावितात्मानो गुरवो मे महावने।जुहवाञ्चक्रिरे तीर्थं मन्त्रवन्मन्त्रपूजितम्।।।।

ここ、この大いなる森で、わが師たち——悟りにより磨かれた魂の聖者——は供犠を修し、この聖なる渡り場は真言の力によって加持され、真言により崇められた。

Verse 23

इयं प्रत्यक्थ्सली वेदिर्यत्र ते मे सुसत्कृताः।पुष्पोपहारं कुर्वन्ति श्रमादुद्वेपिभिः करैः।।।।

これは「プラティヤクツァリー」と呼ばれる祭壇である。かつて私が篤く敬った尊き仙たちは、苦行の疲れに手を震わせつつ、花の供えをここで捧げた。

Verse 24

तेषां तपःप्रभावेण पश्याद्यापि रघूद्वह।द्योतयन्ति दिशस्सर्वाश्श्रिया वेद्योऽतुलप्रभाः।।।।

ラグ族の最勝者よ、見よ——彼らの苦行の力により、これらの祭壇は今なお栄光に輝き、比類なき光で四方を照らしている。

Verse 25

अशक्नुवद्भिस्तैर्गन्तुमुपवासश्रमालसैः।चिन्तितेऽभ्यागतान्पश्य सहितान्सप्तसागरान्।।।।

見よ、七つの海がここに集っている。断食の疲れでそこへ赴けぬ仙たちは、ただ思念の力のみで海を近くへ招き寄せたのだ。

Verse 26

कृताभिषेकैस्तैर्न्यस्ता वल्कलाः पादपेष्विह।अद्यापि नावशुष्यन्ति प्रदेशे रघुनन्दन।।।।

ラグ族の喜びよ、彼らが沐浴ののちここで木々に掛け置いた樹皮の衣は、今日に至るまでこの場所でなお乾いていない。

Verse 27

देवकार्याणि कुर्वद्भिर्यानीमानि कृतानि वै।पुष्पैःकुवलयैस्सार्धं म्लानत्वं नोपयान्तिवै।।।।

これらの花の供物—蓮華をはじめ諸花—は、あの聖仙たちが神々への礼拝のために整えたものだが、少しも萎れない。

Verse 28

कृत्स्नं वनमिदं दृष्टं श्रोतव्यं च श्रुतं त्वया।तदिच्छाम्यभ्यनुज्ञाता त्यक्तुमेतत्कलेबरम्।।।।

あなたはこの森のすべてを見、聞くべきことを聞き終えた。ゆえに、許しをいただけるなら、私はこの身を捨てたい。

Verse 29

तेषामिच्छाम्यहं गन्तुं समीपं भावितात्मनाम्।मुनीनामाश्रमो येषामहं च परिचारिणी।।।।

私は、心を成就したあの牟尼たちのもとへ近づきたい。ここは彼らの庵であり、私は彼らに仕える者であった。

Verse 30

धर्मिष्ठं तु वचश्श्रुत्वा राघवस्सहलक्ष्मणः।प्रहर्षमतुलं लेभे आश्चर्यमिति तत्त्वतः।।।।

法（ダルマ）に堅く根ざした彼女の言葉を聞くと、ラーマはラクシュマナとともに比類なき歓喜を得て、真実に「これはまことに不思議なること」と悟った。

Verse 31

तामुवाच ततो रामश्श्रमणीं संशितव्रताम्।अर्चितोऽहं त्वया भक्त्या गच्छकामं यथासुखम्।।।।

そのときラーマは、誓戒に堅き女修行者に言った。「汝はバクティをもって我を礼拝した。今は望むままに、安らぎと幸いのうちに行きなさい。」

Verse 32

इत्युक्ता जटिला वृद्धा चीरकृष्णाजिनाम्बरा।तस्मिन्मुहूर्ते शबरी देहं जीर्णं जिहासती।।।।अनुज्ञाता तु रामेण हुत्वात्मानं हुताशने।ज्वलत्पावकसङ्काशा स्वर्गमेव जगाम सा।।।।

このように語りかけられると、ジャタ（もつれ髪）の老女で、樹皮衣と黒き鹿皮をまとったシャバリーは、その瞬間に、衰えた身を捨て去りたいと願った。

Verse 33

इत्युक्ता जटिला वृद्धा चीरकृष्णाजिनाम्बरा।तस्मिन्मुहूर्ते शबरी देहं जीर्णं जिहासती।।3.74.32।।अनुज्ञाता तु रामेण हुत्वात्मानं हुताशने।ज्वलत्पावकसङ्काशा स्वर्गमेव जगाम सा।।3.74.33।।

ラーマの許しを得て、彼女は聖なる火に己が身を供えた。燃えさかる炎のごとく輝き、まことに天界へと赴いた。

Verse 34

दिव्याभरणसंयुक्ता दिव्यमाल्यानुलेपना।दिव्याम्बरधरा तत्र बभूव प्रियदर्शना।।।।विराजयन्ती तं देशं विद्युत्सौदामिनी यथा।

そこで彼女は天なる妙なる姿となって現れた。天の宝飾を身にまとい、花鬘と香油に薫り、光り輝く衣を着て、その地を稲妻の閃きのごとく照らし出した。

Verse 35

यत्र ते सुकृतात्मानो विहरन्ति महर्षयः।।।।तत्पुण्यं शबरी स्थानं जगामात्मसमाधिना।

内なる三昧の力によって、シャバリーは功徳により心を磨かれた大聖仙たちが住み、遊行するその聖なる境地へと赴いた。