Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

रामक्रोधवर्णनम्

Lakshmana’s Counsel to the Enraged Rama

न चेत्साम्ना प्रदास्यन्ति पत्नीं ते त्रिदशेश्वराः।।।।कोसलेन्द्र ततः पश्चात्प्राप्तकालं करिष्यसि।

na cet sāmnā pradāsyanti patnīṃ te tridaśeśvarāḥ |

kosalendra tataḥ paścāt prāptakālaṃ kariṣyasi ||

コーサラの主よ、もし神々の主たちでさえ穏やかな嘆願に応じてあなたの妻を返さぬなら、その後に——時が熟したとき——あなたはなすべきことをなさい。

nanot
na:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
cetif
cet:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootcet (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle: if)
sāmnāby conciliation
sāmnā:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootsāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन; उपायार्थे (by conciliation)
pradāsyantiwill give/restore
pradāsyanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√dā (धातु)
Formलृट्, प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
patnīmwife
patnīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpatnī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
teto you
te:
Sampradana (सम्प्रदानम्)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/dative), एकवचन
tridaśa-īśvarāḥlords of the gods (deities)
tridaśa-īśvarāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottridaśa (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिदशानाम् ईश्वराः)
kosala-indraO lord of Kosala
kosala-indra:
Sambodhana (सम्बोधनम्)
TypeNoun
Rootkosala (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कोसलानाम् इन्द्रः)
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, क्रम/अपादानार्थक (then/from that)
paścātafterwards
paścāt:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootpaścāt (अव्यय)
Formअव्यय, काल/क्रमवाचक (afterwards)
prāpta-kālamthe right time/appropriate action-time
prāpta-kālam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprāpta (कृदन्त; क्त) + kāla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (प्राप्तः कालः = right time); क्रियाविशेषणवत् (accusative of circumstance)
kariṣyasiyou will do
kariṣyasi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलृट्, मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

To destroy the entire world for one individual is not right. The lords of the earth should remain gentle, peaceful and punish only the deserving.

L
Lakṣmaṇa
R
Rāma (Kosalendra)
S
Sītā

FAQs

Dharma favors sāman (conciliation) first; force is justified only after peaceful means fail and only at the proper time (kāla) and measure.

Lakṣmaṇa counsels Rāma to begin with gentle appeal, postponing harsher action until it becomes necessary.

Strategic restraint—patience and timing, aligning emotion with righteous method.