Shloka 44

गोदावरीतटे सीतान्वेषणम्

The Search for Sītā at the Godāvarī

Devanagari script

तरुणादित्यसङ्काशं वैडूर्यगुलिकाचितम्।विशीर्णं पतितं भूमौ कवचं कस्य काञ्चनम्।।।।

Transliteration

taruṇādityasaṅkāśaṃ vaiḍūryagulikācitam | viśīrṇaṃ patitaṃ bhūmau kavacaṃ kasya kāñcanam || 3.64.44 ||

Translation

これは誰の黄金の鎧か――ヴァイドゥーリヤ（猫目石）の珠をちりばめ、若き日の出のように輝くものが、砕け散って地に落ちている。

Word by Word

• तरुण-आदित्य-सङ्काशम्: like the young/morning sun
• तरुण-आदित्य-सङ्काशम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तरुण (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + सङ्काश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (तरुणस्य आदित्यस्य सङ्काशः)

• वैडूर्य-गुलिका-चितम्: studded with vaidurya beads
• वैडूर्य-गुलिका-चितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वैडूर्य (प्रातिपदिक) + गुलिका (प्रातिपदिक) + चित (कृदन्त; √चि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), √चि (चिनोति) ‘to heap/strew’; समासः—तत्पुरुषः (वैडूर्यगुलिकाभिः चितम्)

• विशीर्णम्: shattered
• विशीर्णम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विशीर्ण (कृदन्त; √शॄ/शॄण् with वि-)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘shattered, broken apart’

• पतितम्: fallen
• पतितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पतित (कृदन्त; √पत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘fallen’

• भूमौ: on the ground
• भूमौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• कवचम्: armor, cuirass
• कवचम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कवच (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• कस्य: whose
• कस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• काञ्चनम्: golden
• काञ्चनम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (कवचस्य)

Context

Whose is this shield of gold studded with Vaidurya, broken and strewn all over the ground, shining like the morning Sun?

Characters & Entities

• Rama
• Lakshmana
• Armor (kavaca)
• Vaidurya (cat's-eye)
• Sun (as simile)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma requires truth-oriented investigation: recognizing armor and its owner supports righteous action against wrongdoing.

What is the narrative situation?

Rāma finds shattered golden armor and questions to whom it belonged, indicating a major combatant was present.

Which character virtue is emphasized?

Clarity under pressure: Rāma continues methodical inquiry despite emotional turmoil.