Shloka 25
गोदावरीतटे सीतान्वेषणम्
The Search for Sītā at the Godāvarī
Devanagari script
तां पुष्पवृष्टिं पतितां दृष्ट्वा रामो महीतले।।।।उवाच लक्ष्मणं वीरो दुःखितो दुःखितं वचः।
Transliteration
tāṃ puṣpavṛṣṭiṃ patitāṃ dṛṣṭvā rāmo mahītale | uvāca lakṣmaṇaṃ vīro duḥkhito duḥkhitaṃ vacaḥ ||
Translation
地に散り伏した花の雨を見て、勇者ラーマは悲しみに沈み、ラクシュマナに哀切な言葉を告げた。
Word by Word
ताम्that
ताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; पुष्पवृष्टिम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
पुष्पवृष्टिम्shower of flowers
पुष्पवृष्टिम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक) + वृष्टि (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (पुष्पाणां वृष्टिः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
पतिताम्fallen
पतिताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) → पतिता (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; पुष्पवृष्टिम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वक्रिया (prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
रामःRama
रामः:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
महीतलेon the ground
महीतले:
अधिकरण (location)
TypeNoun
Rootमहीतल (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (महीयाः तलम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
उवाचsaid, spoke
उवाच:
क्रिया (action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
लक्ष्मणम्to Lakshmana
लक्ष्मणम्:
सम्प्रदान (recipient/addressee)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/सम्प्रदान-प्राय), एकवचन; संबोधनार्थे कर्मवत् प्रयोगः
वीरःthe valiant one
वीरः:
कर्ता/विशेषण
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; रामस्य विशेषणरूपेण
दुःखितःsorrowful
दुःखितः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootदुःखित (प्रातिपदिक/कृदन्त-निष्पन्न)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; रामस्य विशेषणम्
दुःखितम्sorrowful
दुःखितम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootदुःखित (प्रातिपदिक/कृदन्त-निष्पन्न)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; वचः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
वचःwords, speech
वचः:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
Context
Seeing showers of flowers fallen on the ground, valiant Rama sadly said these words to sorrowful Lakshmana:
Characters & Entities
R
RāmaL
LakṣmaṇaP
puṣpa (flowers)FAQs
Dharma includes truthful expression of grief without abandoning duty: Rāma’s sorrow is acknowledged openly, yet it becomes part of the search rather than an excuse to stop.
The fallen flowers move Rāma deeply, prompting him to speak to Lakṣmaṇa about what the clue may signify.
Emotional sincerity joined to steadfast responsibility.