Shloka 25
उत्पातदर्शनं खरसैन्यसमागमश्च
Omens of calamity and the approach of Khara’s army
Devanagari script
आविष्टं तेजसा रामं सङ्ग्रामशिरसि स्थितम्।दृष्ट्वा सर्वाणि भूतानि भयाद्विव्यथिरे तदा।।।।
Transliteration
āviṣṭaṃ tejasā rāmaṃ saṅgrāmaśirasi sthitam |
dṛṣṭvā sarvāṇi bhūtāni bhayād vivyathire tadā ||
Translation
そのとき、戦の先頭に立ち、燃え立つ光輝に満ちたラーマを見て、あらゆる生きとし生けるものは恐れに震えた。
Word by Word
आविष्टम्possessed, pervaded
आविष्टम्:
कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootआ-विश् (धातु)
Formकृदन्तः—क्त (PPP); पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; (रामम् इत्यस्य विशेषणम्)
तेजसाby splendor
तेजसा:
करणम् (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्
रामम्Rama
रामम्:
कर्म (Karma/Object; of दृष्ट्वा)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
सङ्ग्राम-शिरसिon the forefront of battle
सङ्ग्राम-शिरसि:
अधिकरणम् (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootसङ्ग्राम (प्रातिपदिक) + शिरस् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘सङ्ग्रामस्य शिरः’); नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्
स्थितम्standing
स्थितम्:
कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formकृदन्तः—क्त (PPP); पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; (रामम् इत्यस्य विशेषणम्)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund); ‘having seen’
सर्वाणिall
सर्वाणि:
विशेषणम् (Modifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (भूतानि)
भूतानिbeings
भूतानि:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
भयात्from fear
भयात्:
अपादानम् (Apādāna/Source-cause)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी (Ablative), एकवचनम्
विव्यथिरेwere agitated, trembled
विव्यथिरे:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवि-व्यथ् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; आत्मनेपदम्
तदाthen
तदा:
कालाधिकरणम् (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (then)
Context
Rama, who is unwearied in action and who is of an incomparable (lovely) form, looked ferocious like the wielder of Pinaka (Lord Siva).
Characters & Entities
R
RāmaFAQs
Dharma’s power is depicted as tejas—moral and spiritual authority that can overawe even before weapons are used.
Rāma takes his stand at the battlefront; his presence radiates such intensity that surrounding beings are shaken.
Rāma’s heroic majesty and fearlessness—strength aligned with righteous purpose.