Adhyaya 61

Verse 1

। द्विजाऊचुः । तुलसीपुष्पमाहात्म्यं श्रुतं त्वत्तो हरेः शुभम् । तस्या स्तोत्रं कृतं पुण्यं श्रोतुमिच्छामहे वयम्

バラモンたちは言った。「おおハリよ、あなたからトゥラシーの花の吉祥なる偉大さを聞きました。いま私たちは、彼女を讃えて作られた功徳ある讃歌（ストートラ）をお聞きしたいのです。」

Verse 2

व्यास उवाच । पुरा स्कंदपुराणे च यन्मया कीर्तितं द्विजाः । कथयामि पुराणं च पुरतो मोक्षहेतवे

ヴィヤーサは言った。「おお二度生まれし者たちよ、かつて私が『スカンダ・プラーナ』で説き明かしたことを、いまここで汝らの前に、解脱の因として再び語ろう。」

Verse 3

शतानंद मुनेः शिष्याः सर्वे ते संशितव्रताः । प्रणिपत्य गुरुं विप्राः पप्रच्छुः पुण्यतो हितम्

聖者シャターナンダの弟子たちは皆、誓戒に堅く、師に礼拝してひれ伏した。そうしてそのバラモンたちは、功徳となり益となることについて彼に問いかけた。

Verse 4

पूर्वं ब्रह्ममुखान्नाथ यच्छ्रुतं तुलसीस्तवम् । तद्वयं श्रोतुमिच्छामस्त्वत्तो ब्रह्मविदांवर

主よ、かつてブラフマーの御口より聞かれたトゥラシー讃歌を、いま私どもはあなたから拝聴したい。おお、ブラフマンを知る者の中の最勝者よ。

Verse 5

शतानंद उवाच । नामोच्चारे कृते तस्याः प्रीणात्यसुरदर्पहा । पापानि विलयं यांति पुण्यं भवति चाक्षयम्

シャターナンダは言った。「彼女の名を唱えるとき、阿修羅の驕りを砕く御方は喜ばれる。罪は消え去り、功徳は尽きることなく残る。」

Verse 6

सा कथं तुलसी लोकैः पूज्यते वंद्यते नहि । दर्शनादेव यस्यास्तु दानं कोटिगवां भवेत्

どうしてトゥラシーが人々に礼拝され敬われぬことがあろうか。彼女は、ただ見るだけで一千万頭の牛を施すに等しい功徳を授けるのだから。

Verse 7

धन्यास्ते मानवा लोके यद्गृहे विद्यते कलौ । सालग्रामशिलार्थं तु तुलसी प्रत्यहं क्षितौ

このカリの時代にあって、世に祝福されし人々とは、家の中に毎日、地に置かれたシャーラグラーマ石の礼拝のためのトゥラシーを備える者たちである。

Verse 8

तुलसीं ये विचिन्वंति धन्यास्ते करपल्लवाः । केशवार्थं कलौ ये च रोपयंतीह भूतले

トゥラシーを摘み集める手は、柔らかな若芽のごとく祝福される。さらに、カリの時代にこの大地へ、ケーシャヴァ（ヴィシュヌ）のためにトゥラシーを植える者もまた祝福される。

Verse 9

किं करिष्यति संरुष्टो यमोपि सह किंकरैः । तुलसीदलेन देवेशः पूजितो येन दुःखहा

たとえヤマが憤り、眷属を伴おうとも、トゥラシーの一葉をもって諸天の主、憂いを除く御方を礼拝した者に何ができようか。

Verse 10

तीर्थयात्रादिगमनैः फलैः सिध्यति किन्नरः । स्नाने दाने तथा ध्याने प्राशने केशवार्चने

聖地巡礼などの旅とその功徳によって、キンナラでさえ霊的成就に至る。すなわち聖なる沐浴、布施、瞑想、供物として浄められた食の拝受、そしてケーシャヴァ（ヴィシュヌ）への礼拝によって。

Verse 11

तुलसी दहते पापं कीर्तने रोपणे कलौ । तुलस्यमृतजन्मासि सदा त्वं केशवप्रिये

おおトゥラシーよ、カリの世において、汝は讃嘆され、また植えられることによって罪を焼き尽くす。甘露より生まれ、汝は常にケーシャヴァ（ヴィシュヌ）に愛される。

Verse 12

केशवार्थं चिनोमि त्वां वरदा भव शोभने । त्वदंगसंभवैर्नित्यं पूजयामि यथाहरिम्

ケーシャヴァのために汝を摘み取る。願いを授ける者となれ、美しきものよ。汝の身より生じるものをもって、我は常に、しかるべくハリを礼拝する。

Verse 13

तथा कुरु पवित्रांगि कलौ मलविनाशिनि । मंत्रेणानेन यः कुर्याद्विचित्य तुलसीदलम्

「そのようにせよ、清らかな肢体をもつ者よ、カリの世の穢れを滅する者よ。この真言によって、トゥラシーの一葉を慎み選び捧げる者は……」

Verse 14

पूजनं वासुदेवस्य लक्षकोटिगुणं भवेत् । प्रभावं तव देवेशि गायंति सुरसत्तमाः

ヴァースデーヴァを礼拝すれば、功徳は幾十万倍、さらにクロール（千万）倍にも増す。おお女神よ、神々の中の最勝者たちは、あなたの驚異の威力を歌い称える。

Verse 15

मुनयः सिद्धगंधर्वाः पाताले नागराट्स्वयम् । न ते प्रभावं जानंति देवताः केशवादृते

ムニたち、シッダたち、ガンダルヴァたち—さらには冥界パーターラの蛇王でさえ—その真の威力を知らない。神々もまた、ケーシャヴァを除いては知らない。

Verse 16

गुणानां परिमाणं तु कल्पकोटिशतैरपि । कृष्णानंदात्समुद्भूता क्षीरोदमथनोद्यमे

幾百クロールのカルパをもってしても、それらの徳の全き量は尽くし得ない。それらは、乳海攪拌の事業に臨むクリシュナの歓喜の至福から生じた。

Verse 17

उत्तमांगे पुरा येन तुलसी विष्णुना धृता । प्राप्यैतानि त्वया देवि विष्णोरंगानि सर्वशः

おお女神よ、かつてトゥラシーはヴィシュヌによって御頭上に捧げ置かれた。ゆえに彼女を得たあなたは、あらゆる意味でヴィシュヌの全身の肢—すなわち円満なる恩寵—を得たのである。

Verse 18

पवित्रता त्वया प्राप्ता तुलसीं त्वां नमाम्यहम् । त्वदंगसंभवैः पत्रैः पूजयामि यथा हरिम्

おおトゥラシーよ、あなたによって清浄が得られる。私はあなたに礼拝する。あなた自身の肢より生じた葉をもって、しかるべくハリを供養する。

Verse 19

तथा कुरुष्व मेऽविघ्नं यतो यामि परां गतिम् । रोपिता गोमतीतीरे स्वयं कृष्णेन पालिता

どうか私に障りなきように計らい、私が至上の境地に至れるようにせよ。（この聖なる草木は）ゴーマティー河の岸に植えられ、クリシュナご自身により養われた。

Verse 20

जगद्धिताय तुलसी गोपीनां हितहेतवे । वृंदावने विचरता सेविता विष्णुना स्वयम्

世界の安寧のため、またゴーピーたちの益のために、ヴリンダーヴァナを巡り歩くトゥラシーは、ヴィシュヌご自身により奉仕される。

Verse 21

गोकुलस्य विवृद्ध्यर्थं कंसस्य निधनाय च । वसिष्ठवचनात्पूर्वं रामेण सरयूतटे

ゴークラの繁栄のため、またカンサ滅尽のために、かつてヴァシシュタの言により、ラーマはサラユー河の岸で（諸儀礼を）修した。

Verse 22

राक्षसानां वधार्थाय रोपिता त्वं जगत्प्रिये । रोपिता तपसो वृद्ध्यै तुलसीं त्वां नमाम्यहम्

世に愛されし者よ、汝は羅刹（ラークシャサ）を滅するために植えられ、またタパス（聖なる苦行）を増すために植えられた。おおトゥラシーよ、我は汝に礼拝する。

Verse 23

वियोगे वासुदेवस्य ध्यात्वा त्वां जनकात्मजा । अशोकवनमध्ये तु प्रियेण सह संगता

ヴァースデーヴァと離れた折、ジャナカの娘（シーター）は汝を念じて瞑想した。やがてアショーカの林のただ中で、彼女は愛しき人と再び結ばれた。

Verse 24

शङ्करार्थं पुरा देवि पार्वत्या त्वं हिमालये । रोपिता तपसो वृद्ध्यै तुलसीं त्वां नमाम्यहम्

女神よ、いにしえにヒマラヤにおいて、シャṅカラのためにパールヴァティーが汝を植え、苦行（タパス）の力を増さんとした。聖なるトゥラシーよ、我は汝に礼拝する。

Verse 25

सर्वाभिर्देवपत्नीभिः किन्नरैश्चापि नंदने । दुःस्वप्ननाशनार्थाय सेविता त्वं नमोस्तु ते

天界の園ナンダナにおいて、諸神の妃たちとキンナラたちもまた、悪しき夢を滅するために汝を礼拝する。汝に敬礼あれ。

Verse 26

धर्मारण्ये गयायां च सेविता पितृभिः स्वयम् । सेविता तुलसी पुण्या आत्मनो हितमिच्छता

ダルマーラニヤとガヤーにおいては、祖霊ピトリたち自らが汝を供養する。己が福祉を願う者は、この清浄なるトゥラシーを礼拝すべし。

Verse 27

रोपिता रामचंद्रेण सेविता लक्ष्मणेन च । पालिता सीतया भक्त्या तुलसी दंडके वने

ダンダカの森において、トゥラシーはラーマチャンドラにより植えられ、ラクシュマナにより仕えられ、シーターにより愛深き信愛をもって養われた。

Verse 28

त्रैलोक्यव्यापिनी गंगा यथा शास्त्रेषु गीयते । तथैव तुलसी देवी दृश्यते सचराचरे

経典においてガンガーが三界に遍満すると讃えられるように、同じく女神トゥラシーもまた、一切の有情・無情の世界に遍く見出される。

Verse 29

ऋश्यमूके च वसता कपिराजेन सेविता । तुलसी वालिनाशाय तारासंगम हेतवे

リシャムーカ（Ṛśyamūka）に住まい、猿たちの王に仕えられた。そこに在ったのはヴァーリ（Vāli）滅尽のため、またターラー（Tārā）の（他者との）結縁の因となるためである。

Verse 30

प्रणम्य तुलसीदेवीं सागरोत्क्रमणं कृतम् । कृतकार्यः प्रहृष्टश्च हनूमान्पुनरागतः

トゥラシー女神に礼拝して、海を渡ることが成し遂げられた。使命を果たし歓喜に満ちたハヌマーンは、再び帰還した。

Verse 31

तुलसीग्रहणं कृत्वा विमुक्तो याति पातकैः । अथवा मुनिशार्दूल ब्रह्महत्यां व्यपोहति

トゥラシーを受け取れば、罪より解き放たれて進む。あるいは、聖仙の虎よ、ブラフマハティヤー（婆羅門殺し）の罪さえも除き去る。

Verse 32

तुलसीपत्रगलितं यस्तोयं शिरसा वहेत् । गंगास्नानमवाप्नोति दशधेनुफलप्रदम्

トゥラシーの葉から滴り落ちた水を頭上にいただく者は、ガンガーで沐浴する功徳を得る。それは十頭の牛を布施するに等しい果報を授ける。

Verse 33

प्रसीद देवि देवेशि प्रसीद हरिवल्लभे । क्षीरोदमथनोद्भूते तुलसि त्वां नमाम्यहम्

慈悲を垂れたまえ、女神よ、神々の主母よ。慈悲を垂れたまえ、ハリの愛しき御方よ。乳海攪拌より生まれしトゥラシーよ、我は汝に礼拝する。

Verse 34

द्वादश्यां जागरे रात्रौ यः पठेत्तुलसीस्तवम् । द्वात्रिंशदपराधांश्च क्षमते तस्य केशवः

ドヴァーダシー（Dvādaśī）の夜に目覚めて守夜し、トゥラシー讃歌を誦する者には、ケーシャヴァ（Keśava）が三十二の過失を赦される。

Verse 35

यत्पापं यौवने बाल्ये कौमारे वार्द्धके कृतम् । तत्सर्वं विलयं याति तुलसीस्तव पाठतः

幼少・童年・青年期・老年に犯したいかなる罪も、トゥラシー讃歌の読誦によってことごとく消え去る。

Verse 36

प्रीतिमायाति देवेशस्तुष्टो लक्ष्मीं प्रयच्छति । कुरुते शत्रुनाशं च सुखं विद्यां प्रयच्छति

神々の主は喜び満ちて慈悲を垂れ、ラクシュミー（Lakṣmī）という繁栄を授ける。さらに敵を滅し、安楽と智慧を与える。

Verse 37

तुलसीनाममात्रेण देवा यच्छंति वांछितम् । गर्ह्याणमपि देवेशो मुक्तिं यच्छति देहिनाम्

ただトゥラシーの名を唱えるだけで、神々は望みを叶える。たとえ咎ある者にも、神々の主は身を帯びたままの解脱（モークシャ）を授ける。

Verse 38

तुलसी स्तवसंतुष्टा सुखं वृद्धिं ददाति च । उद्गतं हेलया विद्धि पापं यमपथे स्थितम्

トゥラシーは讃嘆に満足すると、安楽と繁栄を授ける。知るべきは、たとえ不注意から犯した罪であっても起こり、ヤマ（Yama）へ至る道に立つということ。

Verse 39

यस्मिन्गृहे च लिखितो विद्यते तुलसीस्तवः । नाशुभं विद्यते तस्य शुभमाप्नोति निश्चितम्

トゥラシーを讃える讃歌が書き記されて家に在るところ、そこには不吉は留まらず、その家は必ず吉祥を得る。

Verse 40

सर्वं च मंगलं तस्य नास्ति किंचिदमंगलम् । सुभिक्षं सर्वदा तस्य धनं धान्यं च पुष्कलम्

その人には万事が吉祥となり、少しの不吉もない。常に豊穣があり、繁栄し、財と穀物が満ちあふれる。

Verse 41

निश्चला केशवे भक्तिर्न वियोगश्च वैष्णवैः । जीवति व्याधिनिर्मुक्तो नाधर्मे जायते मतिः

ケーシャヴァへの揺るぎない信愛が起こり、ヴァイシュナヴァたちと離別することがない。病を離れて生き、心は不義へと傾かない。

Verse 42

द्वादश्यां जागरे रात्रौ यः पठेत्तुलसीस्तवम् । तीर्थकोटिसहस्रैस्तु यत्फलं लक्षकोटिभिः

ドヴァーダシーの徹夜の夜にトゥラシー讃歌を誦する者は、幾千のクロールに及ぶ聖地巡礼の果報、さらには幾千万クロールにも等しい功徳を得る。

Verse 43

तत्फलं समवाप्नोति पठित्वा तुलसीस्तवम्

トゥラシー讃歌を誦することにより、そのまさに同じ果報—約束された霊的功徳—を得る。

Verse 61

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे तुलसीस्तवमाहात्म्यं नामैकषष्टितमोऽध्यायः

かくして、尊き『パドマ・プラーナ』第一巻（スリシュティ・カーンダ）における「トゥラシー讃歌の偉大さ」と名づけられた第六十一章は終わる。