Previous Verse
Next Verse

Shloka 116

Kroṣṭu–Yādava Lineages, the Syamantaka Jewel, Krishna’s Birth Context, and the Māyāmoha Account

इंद्राद्धनंजयश्चैव शक्रतुल्यपराक्रमः । योऽसौ त्रिपुरुषाज्जातस्त्रिभिरंशैर्महारथः

iṃdrāddhanaṃjayaścaiva śakratulyaparākramaḥ | yo'sau tripuruṣājjātastribhiraṃśairmahārathaḥ

またインドラよりダナンジャヤが生まれ、その武勇はシャクラに等しかった。この大いなる戦車の勇者はトリ・プルシャより生まれ、三つの分け前の神威を具えていた。

इन्द्रात्from Indra
इन्द्रात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
धनंजयःDhanañjaya (Arjuna)
धनंजयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधनंजय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha/Avyaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha/Avyaya (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphatic particle)
शक्र-तुल्य-पराक्रमःhaving valor equal to Śakra (Indra)
शक्र-तुल्य-पराक्रमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशक्र + तुल्य + पराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (शक्रतुल्यः पराक्रमः यस्य)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
असौthat (very one)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्रि-पुरुषात्from three persons
त्रि-पुरुषात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + पुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयः पुरुषाः)
जातःborn
जातः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘born’
त्रिभिःby three
त्रिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formत्रि-शब्दः, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
अंशैःparts/portions
अंशैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअंश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
महा-रथःa great chariot-warrior
महा-रथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + रथ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् रथी)

Unspecified narrator (context-dependent within Adhyaya 13)

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: इंद्राद्धनंजयः = इन्द्रात् धनंजयः; धनंजयश्चैव = धनंजयः च एव; योऽसौ = यः असौ; त्रिपुरुषाज्जातः = त्रि-पुरुषात् जातः; त्रिभिरंशैर्महारथः = त्रिभिः अंशैः महा-रथः।

I
Indra
D
Dhanañjaya (Arjuna)
Ś
Śakra
T
Tripuruṣa

FAQs

Dhanañjaya is a well-known epithet of Arjuna, here described as born from Indra and possessing prowess comparable to Śakra (Indra).

It suggests that the hero is endowed with three ‘shares’ or portions of divine power/qualities—an idiom used in Purāṇic genealogies to indicate extraordinary, semi-divine endowment.

Purāṇic narration often uses divine parentage and ‘aṁśa’ language to frame exceptional duty (dharma) and responsibility: greatness is portrayed as a trust meant for righteous action rather than mere power.