Padma Purana — Bhumi Khanda, Shloka 3

The Story of Yayāti: Indra and Dharmarāja on Vaiṣṇava Dharma and the ‘Heavenizing’ of Earth

Devanagari script

पप्रच्छागमनं तस्य कथयस्व ममाग्रतः । समाकर्ण्य महद्वाक्यं देवराजस्य भाषितम्

Transliteration

papracchāgamanaṃ tasya kathayasva mamāgrataḥ | samākarṇya mahadvākyaṃ devarājasya bhāṣitam

Translation

「我が前で語れ、いかにして彼は来たのか。」神々の王の放った力強い言葉を聞き、彼はその来臨について問いただした。

Word by Word

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• आगमनम्: arrival, coming
• आगमनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आगमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (genitive)

• कथयस्व: tell (you)
• कथयस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (genitive)

• अग्रतः: in front (of me), before me
• अग्रतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb: in front/presence)

• समाकर्ण्य: having heard
• समाकर्ण्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-आ-कर्ण् (धातु) → समाकर्ण्य (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)

• महत्: great
• महत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (वाक्यम्)

• वाक्यम्: statement, speech
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• देवराजस्य: of the king of gods (Indra)
• देवराजस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देवराज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः देव+राज (षष्ठी-तत्पुरुष)

• भाषितम्: spoken, uttered
• भाषितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भाष् (धातु) → भाषित (कृदन्त-क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (वाक्यम्)

Speaker

Unspecified narrator/participant in a dialogue (context implies someone responding to or reacting after Indra’s speech)

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: पप्रच्छागमनम् = पप्रच्छ + आगमनम्; ममाग्रतः = मम + अग्रतः; महद्वाक्यम् = महत् + वाक्यम्

Characters & Entities

• Devarāja (Indra)

FAQs

Who is referred to as ‘Devarāja’ in this verse?

‘Devarāja’ commonly denotes Indra, the king of the gods, and the verse explicitly mentions “devarājasya bhāṣitam” (spoken by the king of the gods).

What is the main action conveyed in this shloka?

After hearing Indra’s important statement, someone asks to be told—directly and in their presence—about how a certain person’s arrival took place.

What ethical or devotional lesson can be drawn from this verse?

It highlights careful listening (samākarṇya) followed by sincere inquiry (papraccha), modeling a disciplined approach to receiving and clarifying sacred or authoritative speech.