Adhyaya 67

Verse 1

। ययातिरुवाच । अस्मद्भाग्यप्रसंगेन भवतो दर्शनं मम । संजातं शक्रसंवाह एतच्छ्रेयो ममातुलम्

ヤヤーティは言った。「我が宿縁の幸いにより、汝のダルシャナ（聖なる拝観）を得た。おおシャクラに連なる集いよ、これは我にとって比類なき吉祥となった。」

Verse 2

मानवा मर्त्यलोके च पापं कुर्वंति दारुणम् । तेषां कर्मविपाकं च मातले वद सांप्रतम्

人間界において人々は恐るべき罪をなす。今こそ、マータリよ、彼らの業の果がいかに熟すかを直ちに語ってくれ。

Verse 3

मातलिरुवाच । श्रूयतामभिधास्यामि पापाचारस्य लक्षणम् । श्रुते सति महज्ज्ञानमत्रलोके प्रजायते

マータリは言った。「聞け。罪ある行いの相を説こう。これを聞くとき、この世に大いなる知が生ずる。」

Verse 4

वेदनिंदां प्रकुर्वंति ब्रह्माचारस्य कुत्सनम् । महापातकमेवापि ज्ञातव्यं ज्ञानपंडितैः

ヴェーダを誹謗し、ブラフマチャリヤ（梵行）の誓いを非難する者は、学識ある賢者により大罪（マハーパータカ）を犯す者と知られるべきである。

Verse 5

साधूनामपि सर्वेषां यः पीडां हि समाचरेत् । महापातकमेवापि प्रायश्चित्ते न हि व्रजेत्

いかなる正しき者、すなわちすべてのサードゥに苦痛を与える者は大罪を負い、贖罪の行をもってしても真の浄化には至らない。

Verse 6

कुलाचारं परित्यज्य अन्याचारं व्रजंति च । एतच्च पातकं घोरं कथितं कृत्यवेदिभिः

自らの家系に定まる作法を捨て、他の（不正な）習いへと赴くことは、正しい行いを知る者たちが説くところの恐るべき罪である。

Verse 7

मातापित्रोश्च यो निंदां ताडनं भगिनीषु च । पितृस्वसृनिंदनं च तदेव पातकं ध्रुवम्

母と父をそしり、姉妹を打ち、また父方の叔母（父の姉妹）を悪く言う者は、まさしく確かな罪を負う。

Verse 8

संप्राप्ते श्राद्धकालेपि पंचक्रोशांतरेस्थितम् । जामातरं परित्यज्य तथा च दुहितुः सुतम्

シュラッダ（祖霊供養）の時が到来しても、彼は五クロ―シャの範囲に滞在していた婿を捨て、さらに娘の子をも捨て去った。

Verse 9

स्वसारं चैव स्वस्रीयं परित्यज्य प्रवर्तते । कामात्क्रोधाद्भयाद्वापि अन्यं भोजयते यदा

自らの姉妹と姉妹の子を顧みず、欲・怒り・恐れのいずれかによって他人に食を施すなら、その振る舞いは非難される。

Verse 10

पितरो नैव भुंजंति देवाश्चैव न भुंजते । एतच्च पातकं तस्य पितृघातसमं कृतम्

祖霊は供物を味わわず、神々もまた受け取らない。この罪は、父を殺すことに等しいとされる。

Verse 11

दानकालेपि संप्राप्ते आगते ब्राह्मणे किल । भूरिदानं परित्यज्य कतिभ्यो हि प्रदीयते

布施の時が到来し、まことにバラモンが来訪したというのに、なぜ豊かな施しを退け、わずかな者にのみ、あるいは少量だけ与えるのか。

Verse 12

एकस्मै दीयते दानमन्येभ्योपि न दीयते । एतच्च पातकं घोरं दानभ्रंशकरं स्मृतम्

施しを一人にだけ与え、他には与えないなら、それは恐るべき罪として記憶され、布施によって得た功徳を失墜させる。

Verse 13

यजमानगृहे सेवा संस्थितान्ब्राह्मणान्निजान् । परित्यज्य हि यद्दानं न दानस्य च लक्षणम्

祭主の家で奉仕している自分のバラモンたちが居るのに、それを顧みずに与える施しは、実に布施のしるしではない。

Verse 14

समाश्रितं हि यं विप्रं धर्माचारसमन्वितम् । सर्वोपायैः सुपुष्येत्तं सुदानैर्बहुभिर्नृप

王よ、帰依して身を寄せたバラモンで、正しいダルマの行いを具える者は、あらゆる手段で丁重に扶持し、とりわけ多くの清らかな施しを捧げるべきである。

Verse 15

न गणयेन्मूर्खं विद्वांसं पोष्यो विप्रः सदा भवेत् । सर्वैः पुण्यैः समायुक्तं सुदानैर्बहुभिर्नृप

愚か者を学者として尊んではならない。バラモンは常に扶養し支えるべきである。王よ、多くの清らかな施しによって、あらゆる功徳が具わる。

Verse 16

तं समभ्यर्च्य विद्वांसं प्राप्तं विप्रं सदार्हयेत् । तं हि त्यक्त्वा ददेद्दानमन्यस्मै ब्राह्मणाय वै

来訪した学識あるバラモンを正しく礼拝し供養したなら、常に相応の敬意をもって遇すべきである。彼を顧みず、別のバラモンに施しを与えるのは不当である。

Verse 17

दत्तं हुतं भवेत्तस्य निष्फलं नात्र संशयः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रश्चापि चतुर्थकः

その者が施しとして与えるものも、祭祀に供えるものも、疑いなく無果となる。彼がバラモンであれ、クシャトリヤであれ、ヴァイシャであれ、第四のシュードラであっても同じである。

Verse 18

पुण्यकालेषु सर्वेषु संश्रितं पूजयेद्द्विजम् । मूर्खं वापि हि विद्वांसं तस्य पुण्यफलं शृणु

あらゆる吉祥の時には、身を寄せてきた二度生まれ（バラモン）を、愚かであれ賢者であれ、敬って供養すべきである。今、その功徳の果を聞け。

Verse 19

अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं तस्य प्रजायते । कस्माद्धिकारणाद्राजञ्छक्यं प्राप्य न कारयेत्

その行いより、聖なるアシュヴァメーダ（馬祀）の祭祀の果報が生ずる。ゆえに王よ、力と資具を得た者が、いかなる理由でこれを執り行わせぬであろうか。

Verse 20

अन्यो विप्रः समायातस्तत्कालं श्राद्धकर्मणि । उभौ तौ पूजयेत्तत्र भोजनाच्छादनैस्ततः

シュラーダ（祖霊供養）の儀のまさにその時に、別のバラモンが来たならば、そこで二人ともを敬い、食と衣をもって供養すべきである。

Verse 21

तांबूलदक्षिणाभिश्च पितरस्तस्य हर्षिताः । श्राद्धभुक्ताय दातव्यं सदा दानं च दक्षिणा

タンブーラやダクシナーなどの施与によって、彼の祖霊は歓喜する。シュラーダの供食を受けた者には、常に贈り物と相応のダクシナーを与えるべきである。

Verse 22

न ददेच्छ्राद्धकर्ता यो गोहत्यादि समं भवेत् । द्वावेतौ पूजयेत्तस्माच्छ्रद्धया नृपसत्तम

王の中の最勝者よ、シュラーダを行いながら然るべき施与をしない者は、牛殺し等と同じ罪に等しくなる。ゆえに信をもって、この二人を敬い供養すべきである。

Verse 23

निर्द्धनत्व प्रभावाद्वै तमेकं हि प्रपूजयेत् । व्यतीपातेपि संप्राप्ते वैधृतौ च नृपोत्तम

たとえ貧窮の力に迫られようとも、ただその唯一者のみを礼拝すべきである。不吉なるヴャティーパータが到来するときも、またヴァイデーリティの時も、王の中の最勝者よ。

Verse 24

अमावास्यां तथा राजन्क्षयाहे परपक्षके । श्राद्धमेवं प्रकर्तव्यं ब्राह्मणादि त्रिवर्णकैः

王よ、アマーヴァーシャー（新月）の日、また後半月における命日のその日においても、シュラーダ（祖霊供養）はこの作法により、ブラーフマナをはじめとする三つの再生者（ドヴィジャ）によって修されるべきである。

Verse 25

यज्ञे तथा महाराज ऋत्विजश्च प्रकारयेत् । तथा विप्राः प्रकर्तव्याः श्राद्धदानाय सर्वदा

また大王よ、ヤジュニャ（祭祀）においては祭官であるリトヴィジュを正しく任じるべきであり、同様に、シュラーダの供物と施与のためには、学識あるブラーフマナを常にしかるべく選び立てるべきである。

Verse 26

अविज्ञातः प्रकर्तव्यो ब्राह्मणो नैव जानता । यस्यापि ज्ञायते वंशः कुलं त्रिपुरुषं तथा

素性の知れぬブラーフマナは、真に知る者でない者が任じてはならない。たとえその系譜が知られていても、その家系は三代にわたり確かめられるべきである。

Verse 27

आचारश्च तथा राजंस्तं विप्रं सन्निमंत्रयेत् । कुलं न ज्ञायते यस्य आचारेण विचारयेत्

また王よ、行いもまた重んじ、そのブラーフマナをしかるべく招くべきである。もし人の家系が知られぬなら、その品行によって省みよ。

Verse 28

श्राद्धदाने प्रकर्तव्ये विशुद्धो मूर्ख एव हि । अविज्ञातो भवेद्विप्रो वेदवेदांगपारगः

シュラーダの供養を行うとき、たとえ愚かな者であっても、儀礼的に清浄であるならば用いるべきである。だが、ヴェーダとヴェーダーンガに通暁するブラーフマナであっても、その身元が未確認であれば不適格となる。

Verse 29

श्राद्धदानं प्रकर्तव्यं तस्माद्विप्रं निमंत्रयेत् । आतिथ्यं तु प्रकर्तव्यमपूर्वं नृपसत्तम

ゆえにシュラッダの供養をなすべし。そのためにブラーフマナを招け。さらに、かつてないほどの厚きもてなしを施すべし、王の中の最勝者よ。

Verse 30

अन्यथा कुरुते पापी स याति नरकं ध्रुवम् । तस्माद्विप्रः प्रकर्तव्यो दाने श्राद्धे च पर्वसु

もし罪ある者が定めに背いて行うなら、必ず地獄に赴く。ゆえに布施のときも、シュラッダの儀礼のときも、祭日・聖日のときも、ブラーフマナを正しく迎え、奉仕すべし。

Verse 31

आदौ परीक्षयेद्विप्रं श्राद्धे दाने प्रकारयेत् । नाश्नंति तस्य वै गेहे पितरो विप्रवर्जिताः

まず招くべきブラーフマナを見定め、その後にシュラッダの供養と布施を正しく整えるべし。ブラーフマナを欠いてこれらを行う者の家では、祖霊は供物を受け取らない。

Verse 32

शापं दत्त्वा ततो यांति श्राद्धाद्विप्रविवर्जितात् । महापापी भवेत्सोपि ब्रह्मणः सदृशो यदि

彼らは呪詛を与えてから、ブラーフマナを欠くシュラッダより去ってゆく。たとえその者が梵天ブラフマーに比すべきであっても、なお大罪人となる。

Verse 33

पैत्राचारं परित्यज्य यो वर्तेत नरोत्तम । महापापी स विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः

人の中の最勝者よ、祖先の定めた行法を捨てて別の生き方をする者は、大罪人と知るべし。あらゆるダルマの道より退けられる。

Verse 34

ये त्यजंति शिवाचारं वैष्णवं भोगदायकम् । निंदंति ब्राह्मणं धर्मं विज्ञेयाः पापवर्द्धनाः

シヴァの行法と、正しい享受を授けるヴァイシュナヴァの道を捨て、ブラーフマナとダルマをそしる者たち—彼らは罪を増し加える者と知れ。

Verse 35

ये त्यजंति शिवाचारं शिवभक्तान्द्विषंति च । हरिं निंदंति ये पापा ब्रह्मद्वेषकराः सदा

シヴァの行法を捨て、シヴァの帰依者を憎み、罪ある心でハリを罵る者—その者らは常にブラフマン（至上）への敵意に携わる。

Verse 36

आचारनिंदका ये ते महापातककृत्तमाः । आद्यं पूज्यं परं ज्ञानं पुण्यं भागवतं तथा

正しい行いをそしる者は、大罪をなす者の中でも最も悪しき者である。されど、第一に礼拝すべきは至上の智であり、また聖なるバーガヴァタも功徳に満ちる。

Verse 37

वैष्णवं हरिवंशं वा मत्स्यं वा कूर्ममेव च । पाद्मं वा ये पूजयंति तेषां श्रेयो वदाम्यहम्

ヴァイシュナヴァ（プラーナ）、ハリヴァンシャ、マツヤ、クールマ、あるいはパドマ（プラーナ）を礼拝する者—それらを敬う人々に、我は最も利益あることを説こう。

Verse 38

प्रत्यक्षं तेन वै देवः पूजितो मधुसूदनः । तस्मात्प्रपूजयेज्ज्ञानं वैष्णवं विष्णुवल्लभम्

このヴァイシュナヴァの智によって、主マドゥスーダナはまさに直接に礼拝される。ゆえに、ヴィシュヌに愛されるこのヴァイシュナヴァの智を、いよいよ尊び敬うべきである。

Verse 39

देवस्थाने च नित्यं वै वैष्णवं पुस्तकं नृप । तस्मिन्प्रपूजिते विप्र पूजितः कमलापतिः

王よ、寺院には常にヴァイシュナヴァの聖典を安置すべきである。その書が正しく礼拝されるとき、婆羅門よ、蓮華の主カマラーパティ――ラクシュミーの夫たるヴィシュヌ――が礼拝されたことになる。

Verse 40

असंपूज्य हरेर्ज्ञानं ये गायंति लिखंति च । अज्ञाय तत्प्रयच्छंति शृण्वंत्युच्चारयंति च

主を先に礼拝することなく、ハリの聖なる智を歌い、また書き記す者。無知のままそれを他に与える者。さらにそれを聞き、声高く誦する者は、いずれも不如法の行いである。

Verse 41

विक्रीडंति च लोभेन कुज्ञान नियमेन च । असंस्कृतप्रदेशेषु यथेष्टं स्थापयंति च

貪欲に駆られ、無知な理解から生じた誤った規則に縛られて、彼らは戯れ回り、未だ薫陶なき地においても、思うままに事を定めてしまう。

Verse 42

हरिज्ञानं यथाक्षेमं प्रत्यक्षाच्च प्रकाशयेत् । अधीते च समर्थश्च यः प्रमादं करोति च

ハリの智は、安穏にして利益ある仕方で説き示し、直接の体得によって明らかにすべきである。だが学識と力量を備えながら怠慢に陥る者は、その務めを損なう。

Verse 43

अशुचिश्चाशुचौ स्थाने यः प्रवक्ति शृणोति च । इति सर्वं समासेन ज्ञाननिंदा समं स्मृतम्

自ら不浄であり、不浄の場所で説誦する者、またそこで聴聞する者——これら一切は要するに、聖なる智をそしることと同等であると説かれる。

Verse 44

गुरुपूजामकृत्वैव यः शास्त्रं श्रोतुमिच्छति । न करोति च शुश्रूषामाज्ञाभंगं च भावतः

師を先に礼拝し敬うことなく聖なる教えを聞こうとし、しかも恭しく奉仕して聴聞せず、心の内では師の命に背こうとする者は、その教えを受けるにふさわしくない。

Verse 45

नाभिनंदति तद्वाक्यमुत्तरं संप्रयच्छति । गुरुकर्मणि साध्ये च तदुपेक्षां करोति च

その者は師の言葉を喜んで受け入れず、ふさわしい返答もせず、さらに師の大切な務めが成就されるべき時にも、それを顧みず怠ってしまう。

Verse 46

गुरुमार्तमशक्तं च विदेशं प्रस्थितं तथा । अरिभिः परिभूतं वा यः संत्यजति पापकृत्

師が苦しみ弱りきっている時、あるいは異国へ旅立つ時、また敵に辱められる時に師を見捨てる者は、罪をなす者である。

Verse 47

पठमानं पुराणं तु तस्य पापं वदाम्यहम् । कुंभीपाके वसेत्तावद्यावदिंद्राश्चतुर्दश

このように不如法にプラーナを読む者の罪を、われは説こう。その者はクンビー・パーカ地獄に、十四のインドラが存続するほどの時—すなわち計り知れぬ長き劫—住するであろう。

Verse 48

पठमानं गुरुं यो हि उपेक्षयति पापधीः । तस्यापि पातकं घोरं चिरं नरकदायकम्

罪深き心で、師が聖なる教えを誦し説くその時に師を軽んじ顧みぬ者は、恐るべき罪を負い、久しく地獄を招く。

Verse 49

भार्यापुत्रेषु मित्रेषु यश्चावज्ञां करोति च । इत्येतत्पातकं ज्ञेयं गुरुनिन्दासमं महत्

妻と子らと友に対して侮りをなす者は、この罪を大いなる罪過と知るべし。霊的師（グル）を誹ることに等しい。

Verse 50

ब्रह्महा स्वर्णस्तेयी च सुरापी गुरुतल्पगः । महापातकिनश्चैते तत्संयोगी च पंचमः

ブラーフマナを殺す者、黄金を盗む者、酒を飲む者、師の寝床を汚す者—これらは大罪人である。さらに第五として、彼らと交わる者が数えられる。

Verse 51

क्रोधाद्द्वेषाद्भयाल्लोभाद्ब्राह्मणस्य विशेषतः । मर्मातिकृन्तको यश्च ब्रह्मघ्नः स प्रकीर्तितः

怒り・憎しみ・恐れ・貪りから—とりわけブラーフマナに向けて—急所を傷つける者は、ブラーフマナ殺し（brahma-ghna）と宣言される。

Verse 52

ब्राह्मणं यः समाहूय याचमानमकिंचनम् । पश्चान्नास्तीति यो ब्रूयात्स च वै ब्रह्महा नृप

王よ、乞い願う貧しきブラーフマナを呼び寄せておきながら、後になって「何もない（施せぬ）」と言う者は、まことにブラーフマナ殺しである。

Verse 53

यस्तु विद्याभिमानेन निस्तेजयति वै द्विजम् । उदासीनं सभामध्ये ब्रह्महा स प्रकीर्तितः

しかし学識への慢心によってブラーフマナを辱める者—とりわけ無執着にして会座の中ほどに座す者を—ブラーフマナ殺し（brahmahā）と称される。

Verse 54

मिथ्यागुणैरथात्मानं नयत्युत्कर्षतां पुनः । गुरुं विरोधयेद्यस्तु स च वै ब्रह्महा स्मृतः

偽りの徳によって再び自らを高位へと押し上げ、師（グル）に逆らい対立する者は、まことにバラモン殺しと見なされる。

Verse 55

क्षुत्तृषातप्तदेहानामन्नभोजनमिच्छताम् । यः समाचरते विघ्नं तमाहुर्ब्रह्मघातकम्

飢えと渇きに苦しむ身で食を求める者たちに妨げをなす者は、バラモン殺し（brahma-ghātaka）と称される。

Verse 56

पिशुनः सर्वलोकानां रंध्रान्वेषणतत्परः । उद्वेजनकरः क्रूरः स च वै ब्रह्महा स्मृतः

あらゆる人の瑕疵を探し回ることに執し、苦悩を起こし残酷な中傷者は、まことにバラモン殺し（brahmahā）と見なされる。

Verse 57

देवद्विज गवां भूमिं पूर्वदत्तां हरेत्तु यः । प्रनष्टामपि कालेन तमाहुर्ब्रह्मघातकम्

神々・バラモン・牛に先に施された土地を奪う者は、たとえ時の流れでその施与が失われ隠れていようとも、バラモン殺し（brahma-hatyā）の罪ある者と宣告される。

Verse 58

द्विजवित्तापहरणं न्यासेन समुपार्जितम् । ब्रह्महत्यासमं ज्ञेयं तस्य पातकमुत्तमम्

二度生まれ（バラモン・クシャトリヤ・ヴァイシャ）の財を奪うこと、ことに預託として託された財を盗むことは、バラモン殺しに等しいと知るべきであり、最も重い罪とされる。

Verse 59

अग्निहोत्रं परित्यज्य पंचयज्ञीयकर्मणि । मातापित्रोर्गुरूणां च कूटसाक्ष्यं च यश्चरेत्

アグニホートラと五大供犠（パンチャ・ヤジュニャ）に関わる務めを捨て、母・父・師に関して偽りの証言をなす者は、重き罪を犯す。

Verse 60

अप्रियं शिवभक्तानामभक्ष्याणां च भक्षणम् । वने निरपराधानां प्राणिनां च प्रमारणम्

シヴァの信奉者を不快にし、禁じられたものを食し、森で罪なき生きものを殺すこと—これらは重大な過ちである。

Verse 61

गवां गोष्ठे वने चाग्नेः पुरे ग्रामे च दीपनम् । इति पापानि घोराणि सुरापानसमानि तु

牛舎でも森でも都でも村でも、火を放つことは恐るべき罪であり、酒を飲む罪に等しいと説かれる。

Verse 62

दीनसर्वस्वहरणं परस्त्रीगजवाजिनाम् । गोभूरजतवस्त्राणामोषधीनां रसस्य च

弱き者の全財産を奪い、他人の妻を犯し、象や馬を盗むこと。また牛・土地・銀・衣服・薬草とその精汁を盗むことも同様である。

Verse 63

चंदनागुरुकर्पूर कस्तूरी पट्ट वाससाम् । परन्यासापहरणं रुक्मस्तेयसमं स्मृतम्

白檀・沈香（アガル）・樟脳・麝香・絹・衣など、他人から預かった品を横領することは、伝統において金を盗むのと同罪とされる。

Verse 64

कन्याया वरयोग्याया अदानं सदृशे वरे । पुत्रमित्रकलत्रेषु गमनं भगिनीषु च

婚期に達した娘をふさわしく同等の花婿に嫁がせ、また子ら・友・配偶者、さらに姉妹を訪ねること—これらは称賛される務めである。

Verse 65

कुमारीसाहसं घोरमंत्यजस्त्रीनिषेवणम् । सवर्णायाश्च गमनं गुरुतल्पसमं स्मृतम्

乙女への暴虐な凌辱、被差別の群に属する女との恐るべき交わり、そして同族の女（savarṇā）との交合—これらは師（グル）の床を汚す罪に等しいと伝えられる。

Verse 66

महापातकतुल्यानि पापान्युक्तानि यानि तु । तानि पातकसंज्ञानि तन्न्यूनमुपपातकम्

大罪（mahāpātaka）に等しい重さと説かれた罪は「pātaka」と名づけられ、それより軽いものは「upapātaka」（小罪）と呼ばれる。

Verse 67

द्विजायार्थं प्रतिज्ञाय न प्रयच्छति यः पुनः । तत्र विस्मरते विप्रस्तुल्यं तदुपपातकम्

ブラーフマナのために何かを誓いながら、再びそれを与えない者がいる。そこでブラーフマナがその件を忘れ、あるいは怠るなら、その過失も同類のupapātakaとみなされる。

Verse 68

द्विजद्रव्यापहरणं मर्यादाया व्यतिक्रमम् । अतिमानातिकोपश्च दांभिकत्वं कृतघ्नता

ブラーフマナの財を盗むこと、定められた行いの境界を踏み越えること、過度の慢心と過度の怒り、偽善、そして恩知らず—これらは非難される過ちである。

Verse 69

अन्यत्र विषयासक्तिः कार्पर्ण्यं शाठ्यमत्सरम् । परदाराभिगमनं साध्वीकन्याभिदूषणम्

他所の欲境への執着、吝嗇、欺きと嫉み；他人の妻に近づくこと、そして貞淑なる乙女を汚すこと——これらは避けるべきである。

Verse 70

परिवित्तिः परिवेत्ता यया च परिविद्यते । तयोर्दानं च कन्यायास्तयोरेव च याजनम्

語義は次のとおりである。『パリヴィッティ（parivitti）』とは未婚のままの兄、『パリヴェッター（parivettā）』とは兄に先んじて婚する弟、そして『弟を先に婚させる者』とはそのように娶られた女である。その二人（パリヴィッティとパリヴェッター）には、乙女を嫁がせる施与が定められ、またその二人にのみ、祭祀において祭官として奉仕することが定められる。

Verse 71

पुत्रमित्रकलत्राणामभावे स्वामिनस्तथा । भार्याणां च परित्यागः साधूनां च तपस्विनाम्

子も友も伴侶もなければ、主君からも見捨てられることがある。さらに妻たちの離別もある——かくのごときは、善人や苦行者といえども免れがたい。

Verse 72

गवां क्षत्रियवैश्यानां स्त्रीशूद्राणां च घातनम् । शिवायतनवृक्षाणां पुण्याराम विनाशनम्

牛を屠り、クシャトリヤとヴァイシャ、女とシュードラを殺すこと、またシヴァの聖所と功徳の園にある樹木を滅ぼすこと——これらは重大な罪である。

Verse 73

यः पीडामाश्रमस्थानामाचरेदल्पिकामपि । तद्भृत्यपरिवर्गस्य पशुधान्यवनस्य च

庵（アーシュラマ）に住む者たちに、たとえわずかな害であっても加える者は、その報いとして自らの僕従や眷属、さらに家畜・穀物・森林にも害を招く。

Verse 74

कर्ष धान्य पशुस्तेयमयाज्यानां च याजनम् । यज्ञारामतडागानां दारापत्यस्य विक्रयः

耕作を口実にして盗むこと、穀物を奪うこと、牛を盗むこと；供犠にふさわしからぬ者のためにヤジュニャ（祭祀）を執り行うこと；さらに祭場・遊楽の林・池、そして自らの妻子までも売買すること——これらはすべて非難される行いである。

Verse 75

तीर्थयात्रोपवासानां व्रतानां च सुकर्मणाम् । स्त्रीधनान्युपजीवंति स्त्रीभगात्यंतजीविता

彼らは女の財に寄りかかって生きながら、聖地ティールタへの巡礼、断食、誓願、その他の功徳を唱える。まことにその生計は、女の秘所に全面的に依存している。

Verse 76

स्वधर्मं विक्रयेद्यस्तु अधर्मं वर्णते नरः । परदोषप्रवादी च परच्छिद्रावलोककः

自らの定められたダルマを売り渡し、アダルマを称揚し、他人の過失を語り、他者の隙と弱みを探し回る者は——

Verse 77

परद्रव्याभिलाषी च परदारावलोककः । एते गोघ्नसमानाश्च ज्ञातव्या नृपनंदन

他人の財を欲し、また他人の妻に目を向ける者——そのような者は、王子よ、牛殺しと同等であると知るべきである。

Verse 78

यः कर्ता सर्वशास्त्राणां गोहर्ता गोश्च विक्रयी । निर्दयोऽतीव भृत्येषु पशूनां दमकश्च यः

あらゆるシャーストラを著す者であっても、牛を盗み売りさばき、僕婢に対して甚だ無慈悲で、獣を打ち据えて屈服させる者——そのような人は非難される。

Verse 79

मिथ्या प्रवदते वाचमाकर्णयति यः परैः । स्वामिद्रोही गुरुद्रोही मायावी चपलः शठः

虚偽の言葉を語り、それを他人に聞かせる者――主君と師に背く者――その者は欺きに満ち、移ろいやすく、狡猾なならず者である。

Verse 80

यो भार्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकृशातुरान् । भृत्यानतिथिबंधूंश्च त्यक्त्वाश्नाति बुभुक्षितान्

妻子や子ら、友、幼き者・老いた者・痩せ衰え病む者、さらに召使い・客人・親族が飢えているのに捨て置き、自ら食する者は罪をなす。

Verse 81

ये तु मृष्टं समश्नंति नो वांच्छंतं ददंति च । पृथक्पाकी स विज्ञेयो ब्रह्मवादिषु गर्हितः

しかし、滋味豊かに整えられた食を自らのみ食し、求める者に施さぬ者は、「独り炊き」と知るべきであり、梵を知る者たちにより非難される。

Verse 82

नियमान्स्वयमादाय ये त्यजंत्यजितेंद्रियाः । प्रव्रज्यागमिता यैश्च संयुक्ता ये च मद्यपैः

自ら戒めを受けながら、感官を制し得ずそれを捨てる者、他人の影響で出家・遁世に入る者、そして酒に溺れる者と交わる者——これらはここにおいて咎められる。

Verse 83

ये चापि क्षयरोगार्तां गां पिपासा क्षुधातुराम् । न पालयंति यत्नेन ते गोघ्ना नारकाः स्मृताः

また、牛が消耗する病に苦しみ、渇きと飢えに悩まされていても、努めて守り養わぬ者は、牛殺しと見なされ、地獄に堕す者と説かれる。

Verse 84

सर्वपापरता ये च चतुष्पात्क्षेत्रभेदकाः । साधून्विप्रान्गुरूंश्चैव यश्च गां हि प्रताडयेत्

あらゆる罪に耽る者、四足の生きもの（牛など）の牧場・田地を侵し損なう者、また聖者・バラモン・師（グル）を打つ者――まことに牛を打つ者は――重き罪を負う大悪人と見なされる。

Verse 85

ये ताडयंत्यदोषां च नारीं साधुपदेस्थिताम् । आलस्यबद्धसर्वांगो यः स्वपिति मुहुर्मुहुः

咎なき女性で、正しき行いに立つ者を打つ者、また怠惰に全身を縛られ、幾度も幾度も眠りに落ちる者――そのような者は咎められる。

Verse 86

दुर्बलांश्च न पुष्णंति नष्टान्नान्वेषयंति च । पीडयंत्यतिभारेण सक्षतान्वाहयंति च

彼らは弱き者を養い支えず、失われた者を探しもしない。過重の荷で他者を苦しめ、傷ついた者にさえ荷を負わせる。

Verse 87

सर्वपापरता ये च संयुक्ता ये च भुंजते । भग्नांगीं क्षतरोगार्तां गोरूपां च क्षुधातुराम्

あらゆる罪に耽る者、また彼らと交わりその行いに与する者は、牛の姿に生まれる――手足は損なわれ、傷と病に悩まされ、飢えに苦しむ。

Verse 88

न पालयंति यत्नेन ते जना नारकाः स्मृताः । वृषाणां वृषणौ ये च पापिष्ठा घातयंति च

彼らを努めて守り養わぬ者は地獄に定まると説かれる。さらに最も罪深いのは、牡牛の睾丸をさえ切り落とす者である。

Verse 89

बाधयंति च गोवत्सान्महानारकिणो नराः । आशया समनुप्राप्तं क्षुत्तृषाश्रमपीडितम्

そして彼ら――恐るべき地獄に定められた者どもは――飢えと渇きと疲労に苦しみ、望みを抱いて近づく子牛さえも虐げる。

Verse 90

ये चातिथिं न मन्यंते ते वै निरयगामिनः । अनाथं विकलं दीनं बालं वृद्धं भृशातुरम्

客人を敬わぬ者はまことに地獄へ赴く。さらに、寄る辺なき者――孤児、障がいある者、貧しき者、幼子、老いた者、重く苦しむ者――を顧みぬ者もまた然り。

Verse 91

नानुकंपंति ये मूढास्ते यांति नरकार्णवम् । अजाविको माहिषिको यः शूद्रा वृषलीपतिः

憐れみを知らぬ愚か者は地獄の海へ沈む。さらに、山羊飼い、牛水牛飼い、そしてヴリシャリー（卑賤の女）を妻とするシュードラの男もまた然り。

Verse 92

शूद्रो विप्रस्य क्षत्रस्य य आचारेण वर्तते । शिल्पिनः कारवो वैद्यास्तथा देवलका नराः

シュードラでありながら、バラモンやクシャトリヤの定められた作法に従って振る舞う者。さらに、職人、工匠、医師、そして寺院に仕える者（デーヴァラカ）もまた。

Verse 93

भृतकामात्यकर्माणः सर्वे निरयगामिनः । यश्चोदितमतिक्रम्य स्वेच्छया आहरेत्करम्

私欲のために雇われの代理や役人として振る舞う者は皆、地獄へ定められる。また、定めを踏み越え、己の気ままに税を取り立てる者も同様である。

Verse 94

नरकेषु स पच्येत यश्च दंडं वृथा नयेत् । उत्कोचकैरधिकृतैस्तस्करैश्च प्रपीड्यते

正当な理由なくむなしく刑罰を科す者は、地獄にて煮えたぎる苦を受ける。さらに賄賂を取る役人と盗賊とに悩まされる。

Verse 95

यस्य राज्ञः प्रजा राज्ये पच्यते नरकेषु सः । ये द्विजाः प्रतिगृह्णंति नृपस्य पापवर्तिनः

その治世において民が地獄で煮られるかのごとく苦しむ王は、まさに自らもその報いに定まる。また罪に歩む王から施しを受け取る二度生まれの者は、その罪に与る。

Verse 96

प्रयांति तेपि घोरेषु नरकेषु न संशयः । पारदारिकचौराणां यत्पापं पार्थिवस्य च

彼らもまた疑いなく、恐るべき地獄へ赴く。姦通者と盗人と同じ罪、さらに王権を乱用する王の罪をも負うからである。

Verse 97

भवत्यरक्षतो घोरो राज्ञस्तस्य परिग्रहः । अचौरं चौरवद्यश्च चौरं चाचौरवत्पुनः

守護を怠る王にとって、租税の取り立ては恐るべき行いとなる。盗まぬ者を盗人のように扱い、また盗人を盗人でないかのように扱う。

Verse 98

अविचार्य नृपः कुर्यात्सोऽपि वै नरकं व्रजेत् । घृततैलान्नपानादि मधुमांस सुरासवम्

王が熟慮なく事を行えば、彼もまた必ず地獄へ赴く。とりわけ、ギーや油、飲食に関わる事柄、また蜜・肉・酔わせる酒類などにおいてである。

Verse 99

गुडेक्षुक्षीरशाकादि दधिमूलफलानि च । तृणकाष्ठं पुष्पपत्रं कांस्यभाजनमेव च

また供養として、黒糖（ジャグリー）、サトウキビ、乳、野菜など、さらに凝乳、根菜と果実、草と薪、花と葉、そして青銅の器をも施すべきである。

Verse 100

उपानच्छत्रकटक शिबिकामासनं मृदु । ताम्रं सीसं त्रपुकांस्यं शंखाद्यं च जलोद्भवम्

柔らかな履物、傘、腕輪、輿（しびか）、座具；また銅・鉛・錫・青銅、さらに法螺貝など水より生じた品々—これらをここに含めて知るべきである。

Verse 101

वादित्रं वेणुवंशाद्यं गृहोपस्करणानि च । ऊर्णाकार्पासकौशेय रंगपद्मोद्भवानि च

笛など竹製をはじめとする楽器、ならびに家の調度品；さらに羊毛・綿・絹の品々、染め物、そして蓮華の花より生ずる産物もまた（含まれる）。

Verse 102

तूलं सूक्ष्माणिवस्त्राणि ये लोभेन हरंति च । एवमादीनि चान्यानि द्रव्याणि विविधानि च

貪欲ゆえに綿や繊細な衣を盗む者、またこのような種々の財物を奪う者は—

Verse 103

नरकेषु द्रुतं गच्छेदपहृत्याल्पकान्यपि । यद्वा तद्वा परद्रव्यमपि सर्षपमात्रकम्

盗みをなす者は—たとえ小さき物であっても—たちまち地獄へ赴く。たとえ他人の財を奪った量が芥子粒ほどの微少であっても同じである。

Verse 104

अपहृत्य नरो याति नरके नात्र संशयः । बह्वल्पकाद्यपि तथा परस्य ममताकृतम्

盗みを働く者は地獄に赴く――これに疑いはない。取る物が大であれ小であれ、他人の所有を「我がもの」と執して奪えば同じである。

Verse 105

अपहृत्य नरो याति नरके नात्र संशयः । एवमाद्यैर्नरः पापैरुत्क्रांतिसमनंतरम्

盗みをなした者は地獄に赴く――これに疑いはない。このような罪やそれに類するものにより、人は死の直後ただちにその報いに遭う。

Verse 106

शरीरघातनार्थाय पूर्वाकारमवाप्नुयात् । यमलोकं व्रजंत्येते शरीरस्था यमाज्ञया

身体を打ち倒すために、それは以前の姿を再び得る。ヤマの命により、身内に宿るこれらはヤマの国へと赴く。

Verse 107

यमदूतैर्महाघोरैर्नीयमानाः सुदुःखिताः । देवतिर्यङ्मनुष्याणामधर्मनियतात्मनाम्

極めて恐ろしいヤマの使者に追い立てられ、彼らは深い苦しみに沈む――神々・獣・人のうち、不義（アダルマ）に心を支配された者たちである。

Verse 108

धर्मराजः स्मृतः शास्ता सुघोरैर्विविधैर्वधैः । विनयाचारयुक्तानां प्रमादान्मलिनात्मनाम्

ダルマラージャは、さまざまな極めて苛烈な刑罰によって、放逸から生じる過ちを正す懲戒者として憶念される。たとえ外には戒めと正しい行いを備えていても、心が汚れた者をも矯めるのである。

Verse 109

प्रायश्चित्तैर्गुरुः शास्ता न च तैरीक्ष्यते यमः । पारदारिकचौराणामन्यायव्यवहारिणाम्

そのような者にとっては、贖罪行（プラーヤシュチッタ）によって師（グル）が戒めの裁き手となり、その贖罪によってヤマは彼らを罰するために見つめない――姦通する者、盗む者、そして不正な取引をなす者たちである。

Verse 110

नृपतिः शासकः प्रोक्तः प्रच्छन्नानां च धर्मराट् । तस्मात्कृतस्य पापस्य प्रायश्चित्तं समाचरेत्

王は統治者と説かれ、密かに行う者にとってはダルマの王そのものである。ゆえに、犯したいかなる罪についても、しかるべく贖罪（プラーヤシュチッタ）を修すべきである。

Verse 111

नाभुक्तस्यान्यथा नाशः कल्पकोटिशतैरपि । यः करोति स्वयं कर्म कारयेद्वानुमोदयेत्

まだ自らの業の果を味わっていない者にとって、それを滅する他の道はない――たとえ幾百億のカルパを経ようとも。自ら行うにせよ、他に行わせるにせよ、あるいはそれを是認するにせよ、その報いは必ず受けねばならない。

Verse 112

कायेन मनसा वाचा तस्य चाधोगतिः फलम् । इति संक्षेपतः प्रोक्ताः पापभेदास्त्रिधाधुना

身によって、心によって、言葉によって――その果は下方への堕落である。かくして要約すれば、罪の区分は今、三種として説き示された。

Verse 113

कथ्यंते गतयश्चित्रा नराणां पापकर्मणाम् । एतत्ते नृपते धर्म फलं प्रोक्तं सुविस्तरात्

罪業をなす人々のさまざまな行き先が語られる。かくして王よ、ダルマの果報は汝に詳しく説き明かされた。

Verse 114

अन्यत्किंते प्रवक्ष्यामि तन्मे ब्रूहि नरोत्तम । अधर्मस्य फलं प्रोक्तं धर्मस्यापि वदाम्यहम्

ほかに何を汝に説こうか。告げよ、最上の人よ。われはすでにアダルマの果を語った。いままたダルマの果をも語ろう。

Verse 115

इत्युक्त्वा मातलिस्तत्र राजानं सर्ववत्सलम् । तस्मिन्धर्मप्रसंगेन इत्याख्यातं महात्मना

こう言い終えると、マータリはその場で、万人に愛される王に語りかけた。ついでダルマの話の流れの中で、その大いなる魂がかく語り伝えた。