Adhyaya 56

Verse 1

विष्णुरुवाच । तस्याः सत्यविनाशाय मन्मथः ससुराधिपः । प्रस्थितः सुकलां तर्हि सत्यो धर्ममथाब्रवीत्

ヴィシュヌは言った。「彼女の貞節を破壊するために、マンマタ（カーマ）は神々の主と共に出発した。その時、サティヤはダルマにこう言った。」

Verse 2

पश्य धर्म महाप्राज्ञ मन्मथस्य विचेष्टितम् । तवार्थमात्मनश्चैव पुण्यस्यापि महात्मनः

おおダルマよ、おお大いなる賢者よ、マンマタの行いを見よ。それらはあなたのため、私自身のため、そして偉大なる魂を持つプンヤのためでもあるのだ。

Verse 3

विसृजामि महास्थानं वास्तुरूपं सुखोदयम् । सत्याख्यं च सुप्रियाख्यं सुदेवाख्यं गृहोत्तमम्

私は幸福をもたらす住居の形をとった偉大なる住処を創造する。それはサティヤと呼ばれ、またスプリヤ、スデーヴァとも呼ばれる優れた家である。

Verse 4

तमेव नाशयेद्गत्वा काम एष प्रमत्तधीः । रिपुरूपः सुदुष्टात्मा अस्माकं हि न संशयः

無謀な心を持つこのカーマを、行って滅ぼすべきである。彼は姿を変えた敵であり、極めて邪悪な魂の持ち主である。これについて我々に疑いはない。

Verse 5

पतिस्तपोधनो विप्रः सुसती या पतिव्रता । सुसत्यो भूपतिर्धर्मममगेहानसंशयः

その夫は苦行（タパス）に富むバラモンで、霊的修行に専心している。彼女は徳高く貞節な妻で、パティヴラターの誓いに堅く立つ。王は真実にして正法にかなう統治者、その家は疑いなくよく治められている。

Verse 6

यत्राहं वृद्धिसंपुष्टस्तत्र वासो हि ते भवेत् । तत्र पुण्यं समायाति श्रद्धया सह क्रीडते

わたしが養われ、いよいよ栄えるところ、まさにそこが汝の住まいとなる。そこには功徳（プンニャ）が集まり来たり、信（シュラッダー）とともに聖なる遊びをなす。

Verse 7

क्षमा शांत्या समायुक्ता आयाति मम मंदिरम् । यथा सत्यो दमश्चैव दया सौहृदमेव च

赦しは静けさと結ばれて、わが神殿に来たる。真実と自制もまた来たり、同じく慈悲と親愛の心も来たる。

Verse 8

प्रज्ञायुक्तः स निर्लोभो यत्राहं तत्र संस्थितः । शुचिः स्वभावस्तत्रैव अमी च मम बांधवाः

識別の智慧を備え、貪りを離れた者は、わたしの在すところに住む。性は清らかで、そこにとどまる—そしてこれらの者もまた、わが縁者である。

Verse 9

अस्तेयमप्यहिंसा च तितिक्षा वृद्धिरेव च । मम गेहे समायाता धन्यतां शृणु धर्मराट्

不盗とアヒンサー（非暴力）、忍耐、そして真の繁栄が、わが家に到来した。おおダルマの王よ、この祝福を聞け。

Verse 10

गुरूणां चापि शुश्रूषा विष्णुर्लक्ष्म्या समावृतः । मद्गेहं तु समायांति देवाश्चाग्निपुरोगमाः

また師への奉仕によっても、ラクシュミーを伴うヴィシュヌがそこに住まわれる。まことに諸神も、火神アグニを先頭にして我が家に来臨する。

Verse 11

मोक्षमार्गं प्रकाशेद्यो ज्ञानोदीप्त्या समन्वितः । एतैः सार्धं वसाम्येव सतीषु धर्मवत्सु च

解脱（モークシャ）の道を照らし、真の知の光に満ちた者—そのような人々と共に、わたしはまことに住まう。また徳高く、ダルマに堅固な女性たちの中にも住まう。

Verse 12

साधुष्वेतेषु सर्वेषु गृहरूपेषु मे सदा । उक्तेनापि कुटुंबेन वसाम्येव त्वया सह

これらすべての善き人々の家という姿において、わたしは常に在る。たとえ一家が言葉によって招き奉っても、わたしは必ずそこに住まう—あなたと共に。

Verse 13

ससत्वाः साधुरूपास्ते वेधसा मे गृहीकृताः । संचरामि महाभाग स्वच्छंदेन च लीलया

善き徳を備え、聖なる姿をもつそれらの存在は、創造主ヴェーダスによってわたしの守護に委ねられた。幸いなる者よ、わたしは自らの意のままに、戯れ（リーラー）として自在に巡る。

Verse 14

ईश्वरश्च जगत्स्वामी त्रिनेत्रो वृषवाहनः । मम गेहे स्वरूपेण वर्तते शिवया युतः

イーシュヴァラ、宇宙の主—三つ目の御方、牡牛に乗る御方—は、シヴァーと共に、みずからの本来の姿のまま我が家に住まわれる。

Verse 15

तदिदं संसृतेः सारं गृहरूपं महेश्वरम् । सदनं शंकरेत्याख्यं नाशितं मन्मथेन वै

これこそ輪廻の世の精髄であり、偉大なる主マヘーシュヴァラが家（いえ）の姿となったもの。『シャンカラの住まい』と呼ばれたその邸は、まことにマンマタ（カーマ）によって滅ぼされた。

Verse 16

विश्वामित्रं महात्मानं तपंतं तप उत्तमम् । मेनकां हि समाश्रित्य कामोयं जितवान्पुरा

かつてこのカーマは、メーナカーを頼みとして用い、最上の苦行に励む大魂ヴィシュヴァーミトラを打ち負かした。

Verse 17

सती पतिव्रताहल्या गौतमस्य प्रिया शुभा । सुसत्याच्चालिता तेन मन्मथेन दुरात्मना

アハリヤー—貞節にして夫に尽くす、ゴータマの吉祥なる愛妻—まことに誠実でありながらも、邪なるマンマタによって心を揺り動かされた。

Verse 18

मुनयः सत्यधर्मज्ञा नानास्त्रियः पतिव्रताः । मद्गृहास्ता इमाः सर्वा दीपिताः कामवह्निना

「真実とダルマを知る聖仙たち、そして多くの貞婦たち——我が家にあるこのすべてが、欲望の火によって燃え立たされた。」

Verse 19

दुर्धरो दुःसहो व्यापी योतिसत्येषु निष्ठुरः । मामेवं पश्यते नित्यं क्व सत्यः परितिष्ठति

抑え難く、耐え難く、遍く行き渡り、真実に立つ者にさえ苛烈である——もし常にこのように我を見続けるなら、真実はいったいどこに拠り所を得ようか。

Verse 20

समां ज्ञात्वा समायाति बाणपाणिर्धनुर्धरः । नाशयेन्मद्गृहं पापो वीतिहोत्रैश्च नामकैः

時が等しく吉祥であると知って、弓を執る射手が来る――手には矢、身には弓。あの罪深き者は、ヴィーティホートラ（Vītihotra）と呼ばれる者たちと共に、わが家を滅ぼさんとする。

Verse 21

पापलेशाश्च ये क्रूरा अन्ये पाखंडसंश्रयाः । ते तु बुद्ध्याऽहिताः सर्वे सत्यगेहं विशंति हि

罪の汚れを帯びる者、残忍なる者、また異端の偽善に寄りすがる者たち――彼らは皆、害へと傾いた知性をもって、まことにサティヤ（Satya、真理）の住処へ入り込む。

Verse 22

सेनाध्यक्षैरसत्यैस्तु छद्मना तेन साधितः । पातयेदर्दयेद्गेहं पापः शस्त्रैर्दुरात्मभिः

その欺きによって不実な軍の長たちに惑わされ、罪人は武器を携えた悪しき者どもと共に、家々を倒し、打ち砕いてしまう。

Verse 23

मामेवं ताडयेत्पापो महाबल मनोभवः । अस्य धाम्ना प्रदग्धोहं शून्यतां हि व्रजामि वै

「かくして、罪深く大いなる力をもつマノーバヴァ（Manobhava、すなわちカーマ Kāma）が私を打つ。その臨在の光に焼かれ、私はまことに空へと赴く。」

Verse 24

नूतनं गृहमिच्छामि स्त्रियाख्यं पतिभूपतिम् । कृकलस्यापि पुण्यस्य प्रियेयं शिवमंगला

「私は新たな住まいを望み、また人々の中の王たる夫を望む。この愛しき者はシヴァ（Śiva）に吉祥をもたらし、福を招く。たとえ小さきクリカラ（kṛkala）の功徳によってでも、それを授け給え。」

Verse 25

तद्गृहं सुकलाख्यं मे दग्धुं पापः समुद्यतः । अयमेष सहस्राक्षः कामेन सहितो बली

あの罪深き者は、スカラーと呼ばれる我が家を焼かんと起ち上がった。見よ、欲神カーマを伴う、力ある千眼の帝釈天（サハスラークシャ）である。

Verse 26

कामस्य कारणात्कस्मात्पूर्ववृत्तं न विंदति । अहल्यायाः प्रसंगेन मेषोपस्थो व्यजायत

なぜ欲望の因によって、人は以前の出来事を悟れぬのか。アハリヤーの件により、牡羊の生殖器が現れた。

Verse 27

पौरुषं हि मुनेर्दृष्ट्वा सत्याश्चैव प्रधषर्णात् । नष्टः कामस्य दोषेण सुरराट्तत्र संस्थितः

聖仙の揺るがぬ男らしさ（自制）と、サティヤーの堅固な拒みを見て、欲の過失により打ちひしがれた神々の王は、その場にとどまった。

Verse 28

भुक्तवान्दारुणं शापं दुःखेन महतान्वितः । कृकलस्य प्रियामेनां सुकलां पुण्यचारिणीम्

彼は恐るべき呪いを受け、大いなる悲嘆に沈みつつ、やがてクリカラの愛妻スカラー—功徳ある正しき行いに生きる者—に近づいた。

Verse 29

एष हंतुं सहस्राक्ष उद्यतः कामसंयुतः । यथा चेंद्रेण नायाति काम एष तथा कुरु

見よ、千眼の帝釈天（サハスラークシャ）は欲に結ばれ、討たんと身構えている。ゆえに、欲が帝釈天（汝）に取り憑かぬようにせよ。

Verse 30

धर्मराज महाप्राज्ञ भवान्मतिमतां वरः । धर्मराज उवाच । ऊनं तेजः करिष्यामि कामस्य मरणं तथा

おおダルマラージャよ、偉大なる賢者よ――汝は知者の中の最勝である。ダルマラージャは言った。「彼の光輝を減じ、また同様にカーマの死をもたらそう。」

Verse 31

एकोपायो मया दृष्टस्तमिहैव प्रपश्यतु । प्रज्ञा चैषा महाप्राज्ञा शकुनीरूपचारिणी

ただ一つの方策を私は見いだした。彼はここでそれを熟考すべきである。この智慧（プラジュニャー）そのものは――きわめて聡明で――鳥の姿となって行き来する。

Verse 32

भर्तुरागमनं पुण्यं शब्देनाख्यातु खे यतः । शकुनस्य प्रभावेण भर्तुश्चागमनेन च

天の鳥がその声によって、夫の吉祥なる来臨を告げたからである――鳥の霊験によって、また夫の到来によっても。

Verse 33

दुष्टैर्नष्टा न भूयेत स्वस्थचित्ता न संशयः । प्रज्ञा संप्रेषिता तेन गता सा सुकलागृहम्

「彼女はもはや悪しき者どもに滅ぼされはしない――疑いはない。心は今や安らかで堅固である。」彼に遣わされて、プラジュニャーはスカラーの家へ赴いた。

Verse 34

प्रकुर्वती महच्छब्दं दृष्टदेवेव सा बभौ । पूजिता मानिता प्रज्ञा धूपदीपादिभिस्तदा

大いなる音を発しつつ、彼女はまるで神を拝したかのように見えた。その時、賢女プラジュニャーは香や灯明などの供物によって敬われ、礼拝された。

Verse 35

ब्राह्मणं सुकलापृच्छत्किमेषा च वदेन्मम । ब्राह्मण उवाच । भर्तुश्चागमनं ब्रूते तवैव सुभगे स्थिरा

スカラーはブラーフマナに問うた。「彼女は私に何と言っているのですか。」ブラーフマナは答えた。「『汝の夫は帰還する、幸いなる者よ—堅く揺るがずあれ』と言っている。」

Verse 36

दिनसप्तकमध्ये स आगमिष्यति नान्यथा

七日のうちに、彼は必ず来る—他の結末はない。

Verse 37

इत्येवमाकर्ण्यसुमंगलं वचः प्रहर्षयुक्ता सहसा बभूव । धर्मज्ञमेकं सगुणं हि कांतं शकुनात्प्रदिष्टं हि समागतं तम्

その最も吉祥なる言葉を聞くや、彼女はたちまち歓喜に満たされた。まことに、ダルマを知り、比類なき価値と徳を具えた愛し人が、兆しの鳥の告げのとおり到来したのである。