The Pañcarātra Vow (Haripañcaka Vrata): Observance from Śukla Ekādaśī to Pūrṇimā

Verse 1

सनक उवाच । अन्यद्व्रतं प्रवक्ष्यामि श्रृणु नारद तत्त्वतः । दुर्लभं सर्वलोकेषु विख्यातं हरिपञ्चकम् ॥ १ ॥

サナカは言った。「今、もう一つの聖なる誓戒を説こう。おおナーラダよ、その真理に即して聴け。これは諸世界において稀有で、『ハリパンチャカ（Haripañcaka）』として名高い。」

Verse 2

नारीणां च नराणां च सर्वदुःखनिवारणम् । धर्मकामार्थमोक्षाणां निदानं मुनिसत्तम ॥ २ ॥

おお最勝の牟尼よ、これは女にも男にもあらゆる苦しみを除き、ダルマ・カーマ・アルタ・モークシャの生起する根源となる。

Verse 3

सर्वाभीष्टप्रदं चैव सर्वव्रतफलप्रदम् । मार्गशीर्षे सिते पक्षे दशम्यां नियतेन्द्रियः ॥ ३ ॥

これは一切の願いを授け、あらゆる誓戒の果報を与える。マールガシールシャ月の白分、十日（ダシャミー）に、諸根を制してこれを修すべし。

Verse 4

कुर्यात्स्नानादिकं कर्म दन्तधावनपूर्वकम । कृत्वा देवार्चनं सम्यक्तथा पञ्च महाध्वरान् ॥ ४ ॥

歯を清めることを先として沐浴などの行をなし、ついで諸デーヴァを正しく礼拝し、さらに五つの大供犠（パンチャ・マハーヤジュニャ）をも修すべし。

Verse 5

एकाशी च भवेत्तस्मिन् दिने नियममास्थिताः । ततः प्रातः समुत्थाय ह्येकादश्यां मुनीश्वरः ॥ ५ ॥

その日は節制と戒めを守り、食事は一度だけとすべきである。ついでエーカーダシーの朝早く起き、尊き牟尼主（munīśvara）は定められた行を進めるべし。

Verse 6

स्नानं कृत्वा यथाचारं हरिं चैवार्चयेद्गृहे । स्नापयेद्देवदेवेशं पञ्चामृतविधानतः ॥ ६ ॥

作法に従って沐浴を済ませたなら、家にてハリ（Hari）を礼拝すべし。さらに、五甘露（pañcāmṛta）の法により、 देवदेवेश（神々の主）に灌頂沐浴を捧げるべし。

Verse 7

अर्चयेत्परया भक्त्या गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । धूपैर्दीपैश्च नैवैद्यैस्ताम्बूलैश्च प्रदक्षिणैः ॥ ७ ॥

至上のバクティをもって、順序に従い、香・花などを捧げて礼拝すべし。さらに、薫香、灯明、ナイヴェーディヤ（食供）、タームブーラ（檳榔葉）、そしてプラダクシナー（右繞）を行うべし。

Verse 8

संपूज्य देवदेवेशमिमं मन्त्रमुदीरयेत् । नमस्ते ज्ञानरूपाय ज्ञानदाय नमोऽस्तुते ॥ ८ ॥

神々の主をしかと供養し終えたなら、この真言を唱えるべし。「知の姿そのものである御方よ、汝に敬礼。知を授け給う御方よ、汝に敬礼—我が礼拝は汝に帰す。」

Verse 9

नमस्ते सर्वरूपाय सर्वसिद्धिप्रदायिने । एवं प्रणम्य देवेशं वासुदेवं जनार्दनम् ॥ ९ ॥

一切の姿を具え、あらゆる成就（シッディ）を授け給う御方よ、汝に敬礼。かくして神々の主、ヴァースデーヴァ、ジャナールダナにひれ伏し、敬意を捧げた。

Verse 10

वक्ष्यमाणेन मन्त्रेण ह्युपवासं समर्पयेत् । पञ्चरात्रं निराहारो ह्यद्यप्रभृति केशव ॥ १० ॥

次に説かれるマントラによって、断食の誓願を正式に奉献すべきである。「今日より、ああケーシャヴァよ、五夜のあいだ私は無食にて過ごします。」

Verse 11

त्वदाज्ञया जगत्स्वामिन्ममाभीष्टप्रदो भव । एवं समाप्य देवस्य उपवासं जितेन्द्रियः ॥ ११ ॥

おお宇宙の主よ、御命令により、私の望む恩寵を授ける御方となり給え。かくして、主への断食を成就し、諸感官を制して、行者はこの誓行を結ぶ。

Verse 12

रात्रौ जागरणं कुर्यादेकादश्यामथो द्विज । द्वादश्यां च त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां जितेन्द्रियः ॥ १२ ॥

おお二度生まれし者よ、エーカーダシーの夜には徹夜の覚醒をなすべし。さらにドヴァーダシー、トラヨーダシー、チャトゥルダシーにも、感官を制して行うべし。

Verse 13

पौर्णमास्यां च कर्त्तव्यमेवं विष्ण्वर्चनं मुने । एकादश्यां पौर्णमास्यां कर्त्तव्यं जागरं तथा ॥ १३ ॥

おお聖仙よ、満月の日にも同様にヴィシュヌ礼拝を行うべし。さらにエーカーダシーと満月の日には、ともに夜通しの覚醒（ジャーガラナ）を守るべし。

Verse 14

पञ्चामृतादिपूजा तु सामान्या दिनपञ्चसु । क्षीरेण स्नापयेद्विष्णुं पौर्णमास्यां तु शक्तितः । तिलहोमश्च कर्त्तव्यस्तिलदानं तथैव च ॥ १४ ॥

パンチャームリタ（pañcāmṛta）の供養に始まる礼拝は、五つの聖なる日々に共通の作法である。だが満月の日には、力に応じて、主ヴィシュヌを乳で沐浴させるべし。さらにティラ・ホーマ（胡麻の火供）を行い、胡麻を布施することもまたなすべし。

Verse 15

ततः षष्टे दिने प्राप्ते निर्वत्यं स्वाश्रमक्रियाम् । संप्राश्य पञ्चगव्यं च पूजयेद्विधिवद्धरिम् ॥ १५ ॥

そして第六日が来たなら、自己のアーシュラマ（人生段階）に定められた務めを正しく果たし、パンチャガヴ்ய（pañcagavya）を口にしてから、正規の作法によりハリ（ヴィシュヌ）を礼拝すべきである。

Verse 16

ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्विभवे सत्यवारितम् । ततः स्वबन्धुभिः सार्द्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ १६ ॥

その後、力の及ぶかぎり、かつ言葉に真実である者は、まずブラーフマナたちに食を施すべきである。次いで自らの親族とともに、言葉を慎みつつ自分も食事をとる。

Verse 17

एवं पौषादिमासेषु कार्त्तिकान्तेषु नारद । शुक्लपक्षे व्रतं कुर्यात्पूर्वोक्तविधिना नरः ॥ १७ ॥

このように、ああナーラダよ、パウシャに始まりカールッティカに終わる諸月において、人は白分（シュクラ・パクシャ）に、先に説かれた作法のとおり誓戒（ヴラタ）を修すべきである。

Verse 18

एवं संवत्सरं कार्यं व्रतं पापप्रणाशनम् । पुनः प्राप्ते मार्गशीर्षे कुर्यादुद्यापनं व्रती ॥ १८ ॥

このように、罪を滅するこの誓戒（ヴラタ）は一年間行うべきである。さらにマールガシールシャ月が再び巡り来たなら、誓戒者は結願の儀（ウディヤーパナ）を執り行うべきである。

Verse 19

एकादश्यां निराहारो भवेत्पूर्वमिव द्विज । द्वादश्यां पञ्चगव्यं च प्राशयेत्सुसमाहितः ॥ १९ ॥

おお二度生まれし者よ、エーカーダシーの日には先に定められたとおり断食して食を絶つべきである。ドヴァーダシーの日には、心をよく整えてパンチャガヴ்ய（pañcagavya）もまた口にすべきである。

Verse 20

गन्धपुष्पादिभिः सम्यग्देवदेवं जनार्दनम् । अभ्यर्च्योपायनं दद्याद्ब्राह्यणाय जितेन्द्रियः ॥ २० ॥

香、花などをもって、神々の神ジャナールダナを正しく礼拝し、諸感官を制したのち、ブラーフマナに敬意の供物（ウパーヤナ）を捧げるべきである。

Verse 21

पायसं मधुसंमिश्रं घृतयुक्तं फलान्वितम् । सुगन्धजलसंयुक्तं पूर्णकुम्भं सदक्षिणम् ॥ २१ ॥

蜂蜜を混ぜたパーヤサ（乳粥）にギーを加え、果物を添えること。さらに、香水を満たした満壺（プールナ・クンバ）を、相応のダクシナー（謝礼）とともに供えるべきである。

Verse 22

वस्त्रेणाच्छादितं कुम्भं पञ्चरत्नसमन्वितम् । दद्यादध्यात्मविदुषे ब्राह्मणाय मुनीश्वर ॥ २२ ॥

おお、牟尼の主よ。内なる霊知（アディヤートマ）に通じたブラーフマナに、布で覆い、五宝を備えた水壺を施すべきである。

Verse 23

सर्वात्मन् सर्वभूतेश सर्वव्यापिन्सनातन । परमान्नप्रदानेन सुप्रीतो भव माधव ॥ २३ ॥

おお、至上の自己、万有の主、遍在にして永遠なるマーダヴァよ——この最上の食の供養によって、いよいよご満悦あれ。

Verse 24

अनेन पायसं दत्त्वा ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः । शक्तितो बन्धुभिः सार्द्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ २४ ॥

この作法により、パーヤサ（乳粥）を施し、ついでブラーフマナたちに食を供する。その後、力に応じて親族とともに自らも食し、言葉を慎み節度を保つべきである。

Verse 25

व्रतमेतत्तु यः कुर्याद्धरिपञ्चकसंज्ञितम् । न तस्य पुनरावृत्तिर्ब्रह्यलोकात्कदाचन ॥ २५ ॥

「ハリパンチャカ」と称されるこの誓戒を行う者には、ブラフマローカより再び還って輪廻することが、いかなる時も決してない。

Verse 26

व्रतमेतत्प्रकर्त्तव्यमिच्छद्भिर्मोक्षमुत्तम् । समस्तपापकान्तारदावानलसमं द्विज ॥ २६ ॥

おおバラモンよ、無上の解脱を望む者はこの誓戒を修すべし。これは罪の荒野すべてを焼き尽くす猛き山火事のごとし。

Verse 27

गवां कोटिसहस्त्राणि दत्त्वा यत्फलमाप्नुयात् । तत्फलं लभ्यते पुम्भिरेतस्मादुपवासतः ॥ २७ ॥

幾万億もの牛を施して得られる功徳、その同じ功徳が、このウパヴァーサ（断食）によって人に得られる。

Verse 28

यस्त्वेतच्छृणुयाद्भक्त्या नारायणपरायणः । स मुच्यते महाघोरैः तापकानां च कोटिभिः ॥ २८ ॥

しかし、ナーラーヤナに一途に帰依し、信愛をもってこれを聴聞する者は、最も恐るべき苦悩、さらにはそのような苦患が億千万あろうとも解き放たれる。

Verse 29

इति श्रीबृहन्नांरदीयपुराणं पूर्वभागे प्रथमपादे व्रताख्याने मार्गशीर्षशुल्कैकादशीमासभ्य पौर्णिमापर्यन्तं पञ्चरात्रिव्रतं नामैकविंशोऽध्यायः ॥ २१ ॥

かくして、尊き『ブリハン・ナーラディーヤ・プラーナ』前分（プールヴァ・バーガ）第一パーダの誓戒説中、「パンチャラートラの誓（ヴラタ）」と名づけられた第二十一章は終わる。すなわち、マールガシールシャ月の白分エーカーダシーより満月日に至る修法を説く。