Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 32

Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

दुर्भिक्षं धनधान्यादिनाशने भयकृत् सदा । फाल्गुन्योरुदितो भौमो वैश्वदेवे प्रतीपगः ॥ ३२ ॥

durbhikṣaṃ dhanadhānyādināśane bhayakṛt sadā | phālgunyorudito bhaumo vaiśvadeve pratīpagaḥ || 32 ||

火星(バウマ)が二つのパールグニー宿に昇り、ヴァイシュヴァデーヴァにおいて逆らう不利の運行をなすとき、常に恐れを起こし—飢饉を招き、財宝と穀物、ならびに諸資源を滅ぼす。

दुर्भिक्षम्famine
दुर्भिक्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदुर्भिक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
धनधान्यादिनाशनेin the destruction of wealth, grain, etc.
धनधान्यादिनाशने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootधन + धान्य + आदि + नाशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासार्थः ‘धन-धान्य-आदि-नाशने’ (धनधान्यादीनां नाशने)
भयकृत्causing fear
भयकृत्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभय + कृ (धातु)
Formकृदन्त (कृत्-प्रत्यय: क्विप्/क्विन्), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘भयं करोति’ इति
सदाalways
सदा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-अव्यय (adverb of time)
फाल्गुन्योःin (the two) Phālgunīs
फाल्गुन्योः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootफाल्गुनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, द्विवचन; नक्षत्रनाम (पूर्वा/उत्तरा फाल्गुनी)
उदितःrisen
उदितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद् + इ (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘उदित’ = risen
भौमःMars
भौमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभौम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ग्रह-नाम (मङ्गल)
वैश्वदेवेin Vaiśvadeva
वैश्वदेवे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवैश्वदेव (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; नक्षत्र/देवता-सम्बन्ध
प्रतीपगःmoving contrary / retrograde
प्रतीपगः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रतीप + ग (धातु)
Formकृदन्त (ण्वुल्/अच्-प्रत्ययार्थ ‘ग’), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘प्रतीपं गच्छति’ इति

Sanatkumara (in dialogue with Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: none

M
Mars (Bhauma)
P
Phalgunis (Purva-Phalguni, Uttara-Phalguni)
V
Vaishvadeva

FAQs

It frames worldly calamities (fear, famine, loss) as outcomes of cosmic timing, encouraging vigilance, dharmic conduct, and remedial worship rather than complacency.

By highlighting insecurity in material prosperity, it implicitly redirects the seeker toward steadiness through devotion and reliance on dharma, instead of dependence on wealth and harvest alone.

Vedāṅga Jyotiṣa: interpreting planetary placement (Mars), nakṣatra context (the two Phālgunīs), and adverse motion (pratīpaga) to forecast collective outcomes like famine and loss.