Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 120

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

Devanagari script

वक्रिणश्चक्रशुद्धैस्तैरंशैरुजुतिवक्रताम् । क्रमज्या विषुवद्भाघ्नी क्षितिज्या द्वादशोद्धृता ॥ १२० ॥

Transliteration

vakriṇaścakraśuddhaistairaṃśairujutivakratām | kramajyā viṣuvadbhāghnī kṣitijyā dvādaśoddhṛtā || 120 ||

Translation

惑星軌道の修正された度数によって、順行の直進から逆行への偏差を定めるべし。次第の正弦（kramajyā）を分点の係数に乗じ、十二で割って地平の正弦（kṣitijyā）を得る。

Word by Word

• वक्रिणः: the oblique/curved ones
• वक्रिणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वक्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘वक्रिन्’ (वक्रता-युक्त)

• चक्र-शुद्धैः: by the circle-corrected (values)
• चक्र-शुद्धैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: चक्र (प्रातिपदिक) + शुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (चक्रेण/चक्रस्य शुद्धैः)

• तैः: by those
• तैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; सर्वनाम

• अंशैः: by parts/segments
• अंशैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• उजुति-वक्रताम्: the curvature due to straightness (correction)
• उजुति-वक्रताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: उजुति (प्रातिपदिक) + वक्रता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः (उजुत्या वक्रता)

• क्रम-ज्या: the stepwise chord
• क्रम-ज्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक) + ज्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (क्रमस्य ज्या)

• विषुवत्-भा-घ्नी: destroying the equinoctial brightness (equinoctial effect)
• विषुवत्-भा-घ्नी: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विषुवत् (अव्यय/प्रातिपदिकवत्) + भा (प्रातिपदिक) + घ्नी (घ्निन्-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—‘विषुवत्’ (समत्वेन) + ‘भा’ (दीप्ति/प्रभा) + ‘घ्नी’ (हन्त्री)

• क्षिति-ज्या: the earth-chord (horizontal chord)
• क्षिति-ज्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षिति (प्रातिपदिक) + ज्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (क्षितेः ज्या)

• द्वादश-उद्धृता: extracted by twelve / from twelve
• द्वादश-उद्धृता: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (प्रातिपदिक) + उद्धृत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √हृ (धातु) उद्-आ-हृ)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त) ‘उद्धृत’ = extracted; तत्पुरुषः (द्वादशभिः उद्धृता/द्वादशात् उद्धृता)

Speaker

Narada (teaching technical computation in the Purana’s instructional flow)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames Jyotiṣa (astronomical calculation) as a supporting sacred science—helping align ritual timing and dharma-practice with accurate knowledge of celestial motion.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by ensuring correct calendrical and astronomical determinations (tithi, graha-gati), devotees can observe vows and worship at the proper times, strengthening disciplined bhakti.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa and gaṇita: computing vakra (retrograde) deviation using corrected degrees, applying an equinoctial multiplier, and deriving kṣitijyā by a division-by-twelve rule.