Jīva–Ātman Inquiry; Kṣetrajña Doctrine; Karma-based Varṇa; Four Āśramas and Sannyāsa Discipline
तत्र गुरुकुलवासमेव प्रथममाश्रममाहरंति सम्यगत्र शौचसस्कारनियमव्रतविनियतात्मा उभे संध्ये भास्कराग्निदैवतान्युपस्थाय विहाय तद्ध्यालस्यं गुरोरभिवादनवेदाब्यासश्रवणपवित्रघीकृतांतरात्मा त्रिषवणमुपस्पृश्य ब्रह्मचर्याग्निपरिचरणगुरुशुश्रूषा । नित्यभिक्षाभैक्ष्यादिसर्वनिवेदितांतरात्मा गुरुवचननिदेशानुष्टानाप्रतिकूलो गुरुप्रसादलब्धस्वाध्यायतत्परः स्यात् ॥ १०६ ॥
tatra gurukulavāsameva prathamamāśramamāharaṃti samyagatra śaucasaskāraniyamavrataviniyatātmā ubhe saṃdhye bhāskarāgnidaivatānyupasthāya vihāya taddhyālasyaṃ gurorabhivādanavedābyāsaśravaṇapavitraghīkṛtāṃtarātmā triṣavaṇamupaspṛśya brahmacaryāgniparicaraṇaguruśuśrūṣā | nityabhikṣābhaikṣyādisarvaniveditāṃtarātmā guruvacananideśānuṣṭānāpratikūlo guruprasādalabdhasvādhyāyatatparaḥ syāt || 106 ||
ここでは、師の家(グルクラ)に住することこそ第一のアーシュラマであると説かれる。その中で学生は、清浄・正しい行い・諸規律(ニヤマ)と誓戒によって身を律し、朝夕の二サンディヤにおいて太陽神と火神を如法に礼拝し、その観想における怠惰を捨てるべきである。師に礼し、ヴェーダを聴聞し実践することによって内奥を清めた者は、一日に三度の浄めの作法(アーチャマナ)を行い、梵行(ブラフマチャリヤ)を守り、聖火に奉仕し、師に仕える。日々の托鉢などあらゆる行いによって身命を捧げ、師命の実行に逆らわず、師の恩寵によって得たスヴァーディヤーヤ(聖典の自習)に専心すべきである。
Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-Dharma dialogue)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bhakti
It defines the first āśrama as disciplined gurukula life, where purity, vows, Sandhyā worship, and guru-sevā purify the inner self and prepare the student for mokṣa-oriented living.
Bhakti is shown as humble surrender expressed through reverence to the guru, dedicated daily duties, and offering one’s life-activities (alms, service, study) as a continuous act of devotion and obedience.
It emphasizes svādhyāya (recitation/study) and śraavaṇa (hearing) of the Veda along with Sandhyā-related ritual discipline—foundational practice that supports later Vedāṅga learning and correct mantra/rite performance.