Shloka 2
Adhyaya 82 — Death of Shumbha
Sanskrit
तत्रासुरैर्महावीर्यैर्देवसैन्यं पराजितम् ।
जित्वा च सकलान् देवानिन्द्रोऽबून्महिषासुरः ॥
Transliteration
tatrāsurair mahāvīryair devasainyaṃ parājitam | jitvā ca sakalān devān indro 'būn mahiṣāsuraḥ ||
Translation
そこで神々の軍勢は強大な阿修羅たちに敗れ、すべての神々を征服したのち、マヒーシャースラは（いわば）インドラとなった。
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: there)
असुरैःby the demons
असुरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
महावीर्यैःof great prowess
महावीर्यैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा+वीर्य (प्रातिपदिक); समासः
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (of asuraiḥ)
देवसैन्यम्the army of the gods
देवसैन्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव+सैन्य (प्रातिपदिक); समासः
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (devānāṃ sainyam)
पराजितम्defeated
पराजितम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपराजि (धातु) → पराजित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of devasainyam)
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootजि (धातु) → जित्वा (क्त्वान्त)
Formअव्ययकृदन्त (gerund/क्त्वा); पूर्वकालिक क्रिया (having conquered)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
सकलान्all
सकलान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषण (of devān)
देवान्the gods
देवान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभूत्became
अभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महिषासुरःMahishāsura
महिषासुरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहिष+असुर (प्रातिपदिक); समासः
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (महिषः असुरः / buffalo-demon)
Speakers
Ṛṣi (narrator)
Primary Deities
MahīṣāsuraDevas (collective)
Shakti AspectsContextual: Devī will be invoked due to this usurpation
Key ThemesUsurpation of divine authorityAsuric dominionCrisis preceding Devī’s manifestation
FAQs
When adharma gains the seat of authority (‘becoming Indra’), the narrative frames it as illegitimate power—setting the stage for restoration through Devī.
Manvantara-focused episode: illustrates governance disruption within a time-cycle, prompting divine rebalancing.
‘Mahīṣa’ (buffalo) connotes inertia and brute force; it occupying Indra’s seat symbolizes tamas overpowering the luminous ruling faculty.