Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Adhyaya 81Suratha and Samadhi Seek Sage Medhas; Introduction to Mahamaya and the Madhukaitabha Origin Account

राजोवाच भगवन् ! का हि सा देवी महामायेति यां भवान् । ब्रवीति कथमुत्पन्ना सा कर्मास्याश्च किं द्विज ॥

rājovāca bhagavan! kā hi sā devī mahāmāyeti yāṃ bhavān | bravīti katham utpannā sā karmāsyāś ca kiṃ dvija ||

王は言った。「尊き師よ、あなたがマハーマーヤーと呼ぶその女神とは、まことにいかなる御方なのですか。いかにして現れ、その働き(カルマ)は何であるのですか、ああ、両生(再生)なる方よ。」

राजाthe king
राजा:
कर्ता (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect/Past), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
भगवन्O Blessed one
भगवन्:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
काwho? / what (fem.)?
का:
कर्ता (Interrogative subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
हिindeed
हि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपातः (particle), हेतौ/खलु-अर्थे (indeed)
साshe
सा:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
देवीgoddess
देवी:
कर्ता (Predicate/apposition)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
महामायाGreat Illusion (Mahāmāyā)
महामाया:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootमहा + माया (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (महती माया); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम (epithet)
इतिthus
इति:
वाक्य-चिह्न (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)
याम्whom
याम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative)
भवान्you (sir)
भवान्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; आदरार्थक-प्रयोगः (honorific pronoun)
ब्रवीतिsay/speak
ब्रवीति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
कथम्how
कथम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक-अव्ययम् (interrogative adverb)
उत्पन्नाarisen/born
उत्पन्ना:
विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootउत्√पद् (कृदन्त; भूतकृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (past participle)
साshe
सा:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
कर्मdeed/function
कर्म:
कर्ता/विधेय (Predicate noun)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘किं कर्म?’ इति प्रश्ने विधेयम्
अस्याःof her
अस्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
किम्what?
किम्:
प्रश्न (Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
द्विजO brahmin
द्विज:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
King Suratha to Medhas Ṛṣi

{ "primaryRasa": "bhakti", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Devī (Mahāmāyā)
Mahāmāyā (explicitly named)
Theological inquiryNature of MāyāDevī-tattva

FAQs

Legitimate spiritual progress begins with precise questioning: identity (who), origin/manifestation (how), and function (what role). The king’s inquiry models śraddhā guided by viveka—devotion coupled with clarity.

This is a framing interrogative that leads into Pratisarga-like narration (how the Devī ‘manifests’ for cosmic purposes), though it is primarily part of the Devī Māhātmya’s didactic narrative.

Asking ‘how the eternal arises’ points to the distinction between Devī’s nitya-svarūpa (ever-present reality) and her āvirbhāva (periodic manifestation). The question opens the teaching that manifestation is not birth but self-disclosure.