Adhyaya 25: Madālāsā’s Return, Royal Succession, and the First Teaching to Vikrānta

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे मदालसाप्राप्तिर्नाम चतुर्विंशोऽध्यायः पञ्चविंशोऽध्यायः । जड उवाच आगम्य स्वपुरं सोऽथ पित्रोः सर्वमशेषतः । कथयामास तन्वङ्गी यथा प्राप्ता पुनर्मृता ॥

（奥書／転換：）『聖マールカンデーヤ・プラーナ』において、「マダーラサーの獲得」と名づけられた章をもって第二十四章は終わり、いま第二十五章が始まる。ジャダは言った。自らの都に到着すると、彼は両親に一切を詳らかに語った—あの細身の婦人が、死してなお帰り来たり、いかにして再び得られたかを。

Verse 2

ननাম सा च चरणौ श्वश्रूश्वशुरयोः शुभा । स्वजनञ्च यथापूर्वं वन्दनाश्लेषणादिभिः ॥

そして彼女は吉祥なる者として、姑と舅の足もとに礼拝し、また自らの親族にも以前のとおり、礼拝や抱擁などをもって挨拶した。

Verse 3

पूजयामास तन्वङ्गी यथान्यायं यथावयः । ततो महोत्सवो जज्ञे पौराणां तत्र वै पुरे ॥

その細身の婦人は、正しき作法と年長・序列に従って、すべての者をしかるべく敬った。すると都の人々のあいだに大いなる祝祭が起こった。

Verse 4

ऋतध्वजश्च सुचिरं तया रेमे सुमध्यया । निर्झरेषु च शैलानां निम्नगापुलिनेṣu च ॥

そしてリタドヴァジャは、山の滝のほとりや川の岸辺にて、細腰のその麗人と久しく戯れ遊んだ。

Verse 5

काननेṣu च रम्येषु तथैवोपवनेṣu च । पुण्यक्षयं वाञ्छमाना सापि कामोपभोगतः ॥

また、麗しい森や遊楽の園においても、彼女は欲望に耽溺するがゆえに、「功徳の尽きること」（puṇyakṣaya）を望んだ。

Verse 6

सह तेनातिकान्तेन रेमे रम्यासु भूमिषु । ततः कालेन महता शत्रुजित् स नराधिपः ॥

その比類なく麗しい男とともに、彼女は美しき地にて歓喜した。やがて長い歳月が過ぎ、敵を征する王シャトルジトは……

Verse 7

सम्यक् प्रशास्य वसुधां कालधर्ममुपेयिवान् । ततः पौराः महात्मानं पुत्रं तस्य ऋतध्वजम् ॥

正しく大地を治め終えると、彼は時（カーラ）の法、すなわち死に遭った。そこで市民（paurāḥ）は大魂の王子リタドヴァジャに……

Verse 8

अभ्यषिञ्चन्त राजानमुदाराचारचेष्टितम् । सम्यक् पालयतस्तस्य प्रजाः पुत्रानिवौरसान् ॥

人々は、品行と行いの高貴なる彼に灌頂して王位を授けた。彼が正しく彼らを守護したので、臣民は彼にとって[愛しき者]、まるで自らの実子のようであった。

Verse 9

मदालसायाः सञ्जज्ञे पुत्रः प्रथमजस्ततः । तस्य चक्रे पिता नाम विक्रान्त इति धीमतः ॥

その後、マダーラサーは最初の男児を産んだ。賢明なる父はその子に「ヴィクラーンタ（勇猛なる者）」という名を授けた。

Verse 10

तुतुषुस्तेन वै भृत्या जहास च मदालसा । सा वै मदालसा पुत्रं बालमुत्तानशायिनम् । उल्लापनच्छलेनाह रुदमानमविस्वरम् ॥

従者たちはそれを喜び、マダーラサーは微笑んだ。ついで彼女は、乳児語を装いながら、仰向けに寝てかすかに泣くわが幼子に語りかけた。

Verse 11

शुद्धोऽसि रे तात न तेऽस्ति नाम कृतं हि ते कल्पनयाधुनैव । पञ्चात्मकं देहमिदं तवैत्तन् नैवास्य त्वं रोदिषि कस्य हेतोः ॥

いとしい子よ、汝は清浄である。汝には真の名はない—この名はただ今、想像によって汝のために作られたにすぎぬ。汝のこの身は五大より成るが、汝はそれではない。されば、何ゆえに泣くのか。

Verse 12

न वा भवान् रोदिति वै स्वजन्मा शब्दोऽयमासाद्य महीशशूनुम् । विकल्प्यमानाः विविधा गुणास्ते ऽगुणाश्च भौताḥ सकलेन्द्रियेṣu ॥

まことに泣いているのは汝ではない。これは王子のうちに生じた一つの音声にすぎぬ。分別が想定されるとき、さまざまなグナ（guṇa）—さらに元素より生ずる「非グナ」—が、あらゆる感官を通して働く。

Verse 13

भूतानि भूतैः परिदुर्बलानि वृद्धिं समायान्ति यथेह पुंसः । अन्नाम्बुपानादिभिरेव कस्य न तेऽस्ति वृद्धिर्न च तेऽस्ति हानिः ॥

諸元素は、諸元素によって（相互の作用により）弱められつつも、食物・水・飲料などによって—この人におけるように—成長を得る。だが汝にとって、これは誰のものか。汝には増も減もない。

Verse 14

त्वं कञ्चुके शीर्यमाणे निजेऽस्मिंस्तस्मिंश्च देहे मूढतां मा व्रजेथाः । शुभाशुभैः कर्मभिर्देहमेतन्मदादिमूढैः सञ्चुकस्तेऽपिनद्धः ॥

この「衣」—すなわち汝自身の身体—が擦り減り滅び去るとき、それについて迷妄に陥ってはならない。この身は縫い合わされた上衣にすぎず、我慢などに駆られた迷える者が、善業と不善業（カルマ）によって汝に結び付けたものである。

Verse 15

तातेति किञ्चित्तनयेति किञ्चिदम्बेति किञ्चिद्दयितेति किञ्चित् । ममेति किञ्चिन्न ममेति किञ्चित्त्वं भूतसङ्घं बहुमानयेथाः ॥

ある者は互いに「父」と呼び、ある者は「子」と呼び、ある者は「母」と呼び、ある者は「愛しい人」と呼ぶ。ある者は「我がもの」と言い、ある者は「我がものにあらず」と言う。かかる呼称ゆえに、この衆生の群れを崇めたり畏れたりしてはならない。

Verse 16

दुःखानि दुःखोपगमाय भोगान्सुखाय जानाति विमूढचेताः । तान्येव दुःखानि पुनः सुखानि जानात्यविद्वान्सुविमूढयेताः ॥

迷える心は、苦の到来を近づける享楽（bhoga）を、あたかも幸福のためであるかのように受け取る。無知の者は、全く取り違えて、まさにその苦しみを再び幸福と見なす。

Verse 17

हासोऽस्थिसन्दर्शनमक्षियुग्ममत्युज्ज्वलं तर्जनमङ्गनायाः । कुचादिपीनं पिशितं घनं तत्स्थानं रतेः किं नरकं न योषित् ॥

女の笑いはただ骨を見せるにすぎず、そのひときわ輝く両眼は鋭い鞭の刺し棒である。乳房などに満ちた濃密な肉塊—もしそれが情欲の座であるなら、女は（また）地獄ではないのか。

Verse 18

यानं क्षितौ यानगतञ्च देहं देहेऽपि चान्यः पुरुषो निविष्टः । ममत्वबुद्धिर्न तथा यथा स्वे देहेऽतिमात्रं बत मूढतैषा ॥

車は地にあり、身体は車の中にある。さらにその身体の内にも、別の「人」（自己・アートマン）が坐している。しかるに「我がもの」という執着は、車に対してよりも自らの身体に対してはるかに強い—ああ、これは甚だしい迷妄である。