Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

Tīrtha-yātrā: Prayāga-saṅgama and Gayaśiras—Rājarṣi Gaya’s Mahāyajña

सायुधा बद्धनिस्त्रिंशास्तूणवन्त: समार्गणा: । प्राडमुखा: प्रययुर्वीरा: पाण्डवा जनमेजय,जनमेजय! वीर पाण्डव आवश्यक अस्त्र-शस्त्र ले कमरमें तलवार बाँधकर पीठपर तरकस कसे हुए हाथोंमें बाण लिये पूर्वदिशाकी ओर मुँह करके वहाँसे प्रस्थित हुए

sāyudhā baddha-nistriṁśās tūṇa-vantaḥ sa-mārgaṇāḥ | prāḍ-mukhāḥ prayayur vīrāḥ pāṇḍavā janamejaya ||

ヴァイシャンパーヤナは言った。「ジャナメージャヤよ。武具を整え、腰に剣を結び、背に矢筒を負い、手に矢を執った勇士パーンドゥの子らは、東に面してそこを出立した。彼らは前途の務めに向け、規律ある決意をもって歩み出たのである。」

सायुधाःarmed (having weapons)
सायुधाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसायुध
FormMasculine, Nominative, Plural
बद्धनिस्त्रिंशाःwith swords fastened (at the waist)
बद्धनिस्त्रिंशाः:
Karta
TypeAdjective
Rootबद्ध-निस्त्रिंश
FormMasculine, Nominative, Plural
तूणवन्तःhaving quivers
तूणवन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootतूणवत्
FormMasculine, Nominative, Plural
समार्गणाःwith bows and arrows ready / equipped for battle
समार्गणाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमार्गण
FormMasculine, Nominative, Plural
प्राङ्मुखाःfacing east
प्राङ्मुखाः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्राङ्मुख
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रययुःset out / departed
प्रययुः:
TypeVerb
Rootया (प्र-या)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural
वीराःheroes
वीराः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Plural
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
जनमेजयO Janamejaya
जनमेजय:
TypeNoun
Rootजनमेजय
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
P
Pāṇḍavas
S
sword (nistriṁśa)
Q
quiver (tūṇa)
A
arrows (mārgaṇa)
E
east direction (prāṅmukha)

Educational Q&A

The verse highlights disciplined readiness and purposeful action: the Pāṇḍavas equip themselves properly and proceed in an orderly manner, reflecting kṣatriya responsibility—acting with preparedness rather than impulse.

Vaiśampāyana narrates to King Janamejaya that the Pāṇḍavas, fully armed with swords, quivers, and arrows, depart from their location and proceed eastward, indicating the start of a determined movement toward their next undertaking.