Shloka 19
Tīrtha-yātrā: Prayāga-saṅgama and Gayaśiras—Rājarṣi Gaya’s Mahāyajña
काम्यके पाण्डवं द्रष्ट समाजग्मुर्मनीषिण: । तेषां युधिष्ठिरो राजा पूजां चक्रे यथाविधि । सत्कृतास्ते महाभाग युधिष्ठिरमथाब्रुवन्,इतनेहीमें महाभाग व्यास, पर्वत और नारद आदि मनीषीजन काम्यकवनमें पाण्डुनन्दन युधिष्ठिससे मिलनेके लिये आये। राजा युधिष्ठिरने उनकी विधिपूर्वक पूजा की। उनसे सत्कार पाकर वे महाभाग महर्षि महाराज युधिष्ठिरसे इस प्रकार बोले
kāmyake pāṇḍavaṃ draṣṭuṃ samājagmur manīṣiṇaḥ | teṣāṃ yudhiṣṭhiro rājā pūjāṃ cakre yathāvidhi | satkṛtās te mahābhāga yudhiṣṭhiram athābruvan |
カーミヤカの森には、パーンダヴァに会わんとして賢者と仙人たちが集い来た。ユディシュティラ王は法にかなう作法で供養し、もてなした。かくして厚く遇された彼ら高徳の人々は、ユディシュティラに向かって語り始めた——流謫のさなかにおけるダルマ、節制、そして正しい行いについての訓戒が、ここに幕を開ける。
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even in hardship, dharma is upheld through proper hospitality and reverence toward the wise; Yudhiṣṭhira’s yathāvidhi reception models ethical kingship grounded in restraint, humility, and respect.
During the Pāṇḍavas’ forest exile at Kāmyaka, sages arrive to meet Yudhiṣṭhira. He honours them according to prescribed rites, and, pleased by his reception, they begin to speak—introducing forthcoming counsel or instruction.