Shloka 173
Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga
Pulastya’s Instruction
तीर्थेषु सर्वदेवानां स्नात: स पुरुषर्षभ । सर्वदुःखै: परित्यक्तो द्योतते शशिवन्नर:,शत्रुदमन महाराज! पद्मनाभ भगवान् नारायणके निकट जाकर (उनका दर्शन करके) मनुष्य तेजस्वी रूप धारण करके भगवान् विष्णुके लोकमें जाता है। पुरुषरत्न! सब देवताओंके तीर्थोंमें स्नान करके मनुष्य सब दु:खोंसे मुक्त हो चन्द्रमाके समान प्रकाशित होता है
tīrtheṣu sarvadevānāṁ snātaḥ sa puruṣarṣabha | sarvaduḥkhaiḥ parityakto dyotate śaśivannaraḥ |
グーラースティヤは言った。「人中の雄牛よ、諸天の聖なる渡しで沐浴した者は、あらゆる悲苦から解き放たれる。すべての悩みを離れたその人は、人々の中で月のように輝く。ここに示される教えは、敬虔に行われる巡礼と儀礼の浄めが、内なる清めと憂いの軽減の道として語られ、ついには光明に満ち、徳において新たにされた生へと至る、ということである。」
घुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The verse presents tīrtha-snān (bathing at sacred places) as a dharmic act that symbolically and spiritually removes sorrow and impurity, leading to a state of radiance and well-being—an ethical renewal expressed through the image of moonlike brightness.
A speaker named Ghūlastya addresses a revered listener (“best of men”) and praises the fruit of pilgrimage: one who bathes at the tīrthas associated with the gods becomes free from suffering and shines like the moon, reinforcing the Mahābhārata’s tīrtha-yātrā motif in the Vana Parva.