Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

Lokapāla-samāgamaḥ—Arjuna Receives Astras from the World-Guardians

Book 3, Chapter 42

व्यरोचत यथापूर्व मान्धाता पार्थिवोत्तम: । अभिचक्राम लोकान्‌ स राज्ञां राजीवलोचन:,तदनन्तर अर्जुनने स्वर्गद्वारपर खड़े हुए सुन्दर विजयी गजराज ऐरावतको देखा, जिसके चार दाँत बाहर निकले हुए थे। वह ऐसा जान पड़ता था, मानो अनेक शिखरोंसे सुशोभित कैलास पर्वत हो। कुरु-पाण्डव-शिरोमणि अर्जुन सिद्धोंके मार्गपर आकर वैसे ही शोभा पाने लगे, जैसे पूर्वकालमें भूपालशिरोमणि मान्धाता सुशोभित होते थे। कमलनयन अर्जुनने उन पुण्यात्मा राजाओंके लोकोंमें भ्रमण किया

vyarocata yathāpūrva māndhātā pārthivottamaḥ | abhicakrāma lokān sa rājñāṃ rājīvalocanaḥ ||

ヴァイシャṃパーヤナは語った。かつて最上の王マーンダートリが栄光に輝いたように、蓮華の眼をもつアルジュナもまた輝きを放った。彼はついで、正しき王たちの世界を巡り歩いた—それは得るべくして得た光輝の象徴であり、真の輝きは裸の権力ではなく、功徳と自律した行いに随うことを示している。

व्यरोचतshone, appeared splendid
व्यरोचत:
Karta
TypeVerb
Rootवि + रुच्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
मान्धाताMāndhātā (name of a king)
मान्धाता:
Karta
TypeNoun
Rootमान्धातृ
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्थिवोत्तमःbest among kings
पार्थिवोत्तमः:
Karta
TypeAdjective
Rootपार्थिव + उत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
अभिचक्रामwent towards, traversed
अभिचक्राम:
Karta
TypeVerb
Rootअभि + क्रम्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
लोकान्worlds, realms
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Plural
राजीवलोचनःlotus-eyed
राजीवलोचनः:
Karta
TypeAdjective
Rootराजीव + लोचन
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
M
Māndhātā
A
Arjuna
L
lokāḥ (realms/worlds) of righteous kings

Educational Q&A

The verse implies that true splendor and honor arise from accumulated merit and dharmic excellence: Arjuna’s radiance is likened to that of the ideal king Māndhātā, suggesting that ethical discipline and righteous deeds lead to elevated states and recognition.

Vaiśaṃpāyana describes Arjuna appearing radiant and then traversing the realms associated with virtuous kings, with his glory compared to the famed ancient ruler Māndhātā.