Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Sūrya-stava: Dhaumya’s Counsel and the Aṣṭaśata-nāma of Sūrya

भीमेन कार्तवीर्येण वैन्येन नहुषेण च । तपोयोगसमाधिस्थैरुद्धता ह्यापद: प्रजा:,भीम, कार्तवीर्य अर्जुन, वेनपुत्र पृथु तथा नहुष आदि नरेशोंने तपस्या, योग और समाधिमें स्थित होकर भारी आपत्तियोंसे प्रजाको उबारा है

bhīmena kārtavīryeṇa vainyena nahuṣeṇa ca | tapoyogasamādhisthair uddhatā hy āpadaḥ prajāḥ ||

ダウミヤは言った。「ビーマによって、カールタヴィーリヤによって、ヴァイニャ(ヴェーナの子プリトゥ)によって、そしてナフシャによっても—タパス、規律あるヨーガ、深きサマーディに安住した王たちにより—大いなる災厄はまことに民から取り除かれた。かくして内なる自己制御と正法にかなう精進こそ、苦難の時に社会を護り、立て直す王の力となる。」

भीमेनby Bhima
भीमेन:
Karana
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Instrumental, Singular
कार्तवीर्येणby Kartavirya (Arjuna)
कार्तवीर्येण:
Karana
TypeNoun
Rootकार्तवीर्य
FormMasculine, Instrumental, Singular
वैन्येनby Vainya (Prithu, son of Vena)
वैन्येन:
Karana
TypeNoun
Rootवैन्य
FormMasculine, Instrumental, Singular
नहुषेणby Nahusha
नहुषेण:
Karana
TypeNoun
Rootनहुष
FormMasculine, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तपोयोगसमाधिस्थैःby those abiding in austerity, yoga, and samadhi
तपोयोगसमाधिस्थैः:
Karana
TypeAdjective
Rootतपोयोगसमाधिस्थ
FormMasculine, Instrumental, Plural
उद्धताwere rescued / were lifted up
उद्धता:
TypeVerb
Rootउद्धृत
FormFeminine, Nominative, Plural
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
आपदःcalamities / distresses
आपदः:
Karta
TypeNoun
Rootआपद्
FormFeminine, Nominative, Plural
प्रजाःthe people / subjects
प्रजाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Accusative, Plural

धौग्य उवाच

D
Dhaumya
B
Bhīma
K
Kārtavīrya (Arjuna Kārtavīrya)
V
Vainya (Pṛthu, son of Vena)
N
Nahuṣa
P
prajāḥ (subjects/people)

Educational Q&A

The verse teaches that a ruler’s true capacity to rescue society from संकट (āpadaḥ) arises from inner discipline—tapas (austerity), yoga (self-mastery), and samādhi (steady concentration). Ethical leadership is grounded in personal restraint and spiritual strength, which then expresses itself as protection of the prajā (subjects).

Dhaumya cites exemplary ancient kings—Bhīma, Kārtavīrya, Pṛthu (Vainya), and Nahuṣa—to encourage the listeners by precedent: in earlier times, such rulers, established in spiritual discipline, removed great dangers afflicting the people. The statement functions as an instructive reminder of ideal royal conduct during hardship.