Shloka 34

Karṇa–Sūrya Saṃvāda: Satya, Dāna, and the Amoghā Śakti (कर्ण–सूर्यसंवादः)

Devanagari script

शस्त्रवर्षाणि वर्षन्तो द्रावयित्वा वनौकस: । प्राकारं शो भयन्तस्ते पर॑ं विक्रममास्थिता:,वे चहारदीवारीकी शोभा बढ़ाते हुए अस्त्र-शस्त्रोंकी वर्षा करके वनवासी वानरोंको खदेड़ने लगे और अपने उत्तम पराक्रमका परिचय देने लगे

Transliteration

śastravarṣāṇi varṣanto drāvayitvā vanaukasaḥ | prākāraṃ śobhayantas te paraṃ vikramam āsthitāḥ ||

Translation

マールカンデーヤは語った。「彼らは武器の雨を降らせて森に住む猿たちを追い散らし、武威の示威によって城壁の防塁を輝かせ、己が勇猛の極みに達したところを示したのだ。」

Word by Word

• शस्त्रवर्षाणि: showers of weapons
• शस्त्रवर्षाणि: Karma
• Type: Noun
• Root: शस्त्रवर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• वर्षन्तः: raining down, showering
• वर्षन्तः: Karta
• Type: Verb
• Root: वृष् (धातु)
• Form: शतृ (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• द्रावयित्वा: having driven away
• द्रावयित्वा: Karma
• Type: Verb
• Root: द्रु (धातु) / द्रावय (णिच्-प्रयोग)
• Form: क्त्वा (अव्ययभाव/ल्यप्), कर्तरि (causative sense), पूर्वकाल (absolutive)

• वनौकसः: forest-dwellers
• वनौकसः: Karma
• Type: Noun
• Root: वनौकस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• प्राकारम्: the rampart/fortification
• प्राकारम्: Karma
• Type: Noun
• Root: प्राकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• शोभयन्तः: adorning, making splendid
• शोभयन्तः: Karta
• Type: Verb
• Root: शुभ् (धातु) / शोभय (णिच्-प्रयोग)
• Form: शतृ (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• परम्: supreme, highest
• परम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• विक्रमम्: valor, prowess
• विक्रमम्: Karma
• Type: Noun
• Root: विक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आस्थिताः: having resorted to / having displayed
• आस्थिताः: Karta
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) उपसर्ग: आ-
• Form: क्त (भूतकर्मणि/भूतकृत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

मार्कण्डेय उवाच

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• vanaukasaḥ (forest-dwelling monkeys/vanaras)
• śastra (weapons)
• prākāra (rampart/fortification)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights how martial power can be displayed through overwhelming force; ethically, it invites reflection on the use of prowess—valor is evident, yet its moral worth depends on the cause and restraint with which it is exercised.

What is happening in the narrative?

A group of fighters launches volleys of weapons, routs the forest-dwelling monkeys, and by their aggressive advance and display around the rampart/fortification demonstrates exceptional valor.