Shloka 1
रामस्य पम्पातीरगमनम्, सुग्रीवसख्यं, वालिवधः, सीतारक्षणवृत्तान्तश्च
Rāma at Pampā; alliance with Sugrīva; Vālin’s fall; Sītā’s guarded captivity
हि >> आय >> (0) हि २ 7 त्रिषष्ट्याधिकद्विशततमो<् ध्याय: दुर्वासाका पाण्डवोंके आश्रमपर असमयमें आतिथ्यके लिये जाना, द्रौपदीके द्वारा स्मरण किये जानेपर भगवान्का प्रकट होना तथा पाण्डवोंको दुर्वासाके भयसे मुक्त करना और उनको आश्वासन देकर द्वारका जाना वैशम्पायन उवाच ततः कदाचिद् दुर्वासा: सुखासीनांस्तु पाण्डवान् | भुक््त्वा चावस्थितां कृष्णां ज्ञात्वा तस्मिन् वने मुनि:
Vaiśampāyana uvāca: tataḥ kadācid durvāsāḥ sukhāsīnān tu pāṇḍavān | bhuktvā cāvasthitāṃ kṛṣṇāṃ jñātvā tasmin vane muniḥ ||
ヴァイシャンパーヤナは言った。やがてある時、仙人ドゥルヴァーサは、パーンダヴァたちがその森で安らかに暮らし、またクリシュナー（ドラウパディー）がすでに食を終えて憩っていると知り、そこへ来訪した。この挿話は道義の危機を据える。時ならぬ客の到来は、家人の客待ちの法（アティティ・ダルマ）を試し、強大な苦行者の不興がもたらす禍を招きかねないのである。
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse initiates a test of atithi-dharma: even when resources and timing are unfavorable, one must strive to honor a guest. It also highlights the ethical danger of neglecting hospitality when the guest is a powerful ascetic, and prepares for the theme that sincere dependence on divine aid can resolve an otherwise impossible moral predicament.
Durvāsā arrives at the Pāṇḍavas’ forest dwelling after learning that Draupadī has already eaten and is at rest—an ominous detail because feeding a guest becomes difficult once the household’s meal is finished. This sets the stage for the ensuing fear of Durvāsā’s curse and the later divine intervention that protects the Pāṇḍavas.