Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

मარკण्डेयागमनम् तथा सत्यव्रत-उपदेशः

Arrival of Mārkaṇḍeya and Counsel on Truth-Vows

इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत अ्जुनाभिगमनपर्वमें द्वैतवनप्रवेशविषयक पचीसवाँ अध्याय पूरा हुआ,एते चान्ये च बहवो ब्राह्मणा: संशितव्रता: । अजातशभत्रुमानर्चु: पुरंदरमिवर्षय: द्वैपायन व्यास, नारद, परशुराम, पृथुश्रवा, इन्द्रद्ममम, भालुकि, कृतचेता, सहस्रपात्‌, कर्णश्रवा, मुंज, लवणाश्व, काश्यप, हारीत, स्थूणकर्ण, अग्निवेश्य, शौनक, कृतवाक्‌, सुवाक्‌, बृहदश्वच, विभावसु, ऊध्वरेता, वृषामित्र, सुहोत्र तथा होत्रवाहन--ये सब ब्रह्मर्षि तथा राजर्षिगण और दूसरे कठोर व्रतका पालन करनेवाले बहुत-से ब्राह्मण अजातशत्रु युधिष्ठिरका उसी प्रकार आदर करते थे, जैसे महर्षि लोग देवराज इन्द्रका

vaiśaṃpāyana uvāca | ete cānye ca bahavo brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ | ajātaśatrūm ānarcuḥ purandaram ivarṣayaḥ | dvaipāyana-vyāsaḥ, nāradaḥ, paraśurāmaḥ, pṛthuśravāḥ, indradyumnaḥ, bhālukiḥ, kṛtacetāḥ, sahasrapāt, karṇaśravāḥ, muñjaḥ, lavaṇāśvaḥ, kāśyapaḥ, hārītaḥ, sthūṇakarṇaḥ, agniveśyaḥ, śaunakaḥ, kṛtavāk, suvāk, bṛhadaśvaḥ, vibhāvasuḥ, ūrdhvaretāḥ, vṛṣāmitraḥ, suhotraḥ tathā hotravāhanaḥ—ete sarve brahmarṣayaḥ tathā rājarṣayaś ca, anye ca kaṭhora-vrata-pālanāḥ bahavo brāhmaṇāḥ ajātaśatru-yudhiṣṭhiram evaṃ satkṛṇvanti sma yathā maharṣayo devarājam indram |

ヴァイシャンパーヤナは語った。――堅固な誓戒を守る多くの婆羅門、また数多の聖者たちは、「無敵者」(ユディシュティラ)を、偉大なる仙人たちが破城者(プランダラ、すなわちインドラ)を敬うのと同じように敬った。その中には、島生のヴィヤーサ、ナーラダ、パラシュラーマ、プリトゥシュラヴァー、インドラデュムナ、バールキ、クリタチェーター、サハスラパート、カルナシュラヴァー、ムンジャ、ラヴァナ―シュヴァ、カーシャパ、ハーリタ、ストゥーナカルナ、アグニヴェーシャ、シャウナカ、クリタヴァーク、スヴァーク、ブリハダシュヴァ、ヴィバーヴァス、ウールドヴァレター、ヴリシャーミトラ、スホートラ、ホートラヴァーハナらがいた。彼らは梵仙(ブラフマルシ)と王仙(ラージャルシ)、そして厳しい誓願を守る修行者たちであった。

एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्येothers
अन्ये:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
बहवःmany
बहवः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Nominative, Plural
ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Plural
संशितव्रताःof sharpened/strict vows; austere
संशितव्रताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंशितव्रत
FormMasculine, Nominative, Plural
अजातशत्रुम्Ajātaśatru (Yudhiṣṭhira)
अजातशत्रुम्:
Karma
TypeNoun
Rootअजातशत्रु
FormMasculine, Accusative, Singular
मानर्चुःthey honored/worshipped
मानर्चुः:
TypeVerb
Rootअर्च्
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural, Parasmaipada
पुरंदरम्Purandara (Indra)
पुरंदरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरंदर
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
Y
Yudhiṣṭhira (Ajātaśatru)
I
Indra (Purandara)
D
Dvaipāyana Vyāsa
N
Nārada
P
Paraśurāma
P
Pṛthuśravā
I
Indradyumna
B
Bhāluki
K
Kṛtacetā
S
Sahasrapāt
K
Karṇaśravā
M
Muñja
L
Lavaṇāśva
K
Kāśyapa
H
Hārīta
S
Sthūṇakarṇa
A
Agniveśya
Ś
Śaunaka
K
Kṛtavāk
S
Suvāk
B
Bṛhadaśva
V
Vibhāvasu
Ū
Ūrdhvaretā
V
Vṛṣāmitra
S
Suhotra
H
Hotravāhana

Educational Q&A

The verse highlights that true authority and honour arise from dharma and self-restraint: a ruler who remains righteous and disciplined—even amid adversity—naturally receives the reverence of sages, comparable to the honour given to Indra.

Vaiśaṃpāyana describes how numerous eminent sages and vow-observing brahmins gather and pay respect to Yudhiṣṭhira (Ajātaśatru), listing many of them by name and likening their honour to the sages’ veneration of Indra.