Shloka 65
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
सिन्धुवारांस्तथोदारान् मन्मथस्येव तोमरान् । सुवर्णवर्णकुसुमान् गिरीणां शिखरेषु च,पर्वतवोंके शिखरोंपर अधिकाधिक संख्यामें सुनहरे कुसुमोंसे सुशोभित सुन्दर शेफालिकाके- “पौधे दिखायी देते थे, जो कामदेवके तोमर नामक बाण-से प्रतीत होते थे
sindhuvārāṁs tathodārān manmathasyeva tomarān | suvarṇavarṇakusumān girīṇāṁ śikhareṣu ca ||
ヴァイシャンパーヤナは語った。「また、気高く繁茂するシンドゥヴァーラ（シェファーリカー）の草木もあり、その黄金色の花は山々の峰を飾っていた――まるで恋の神マンマタ（Manmatha）の槍（トーマラ）であるかのように。」この詩句は美の気配をいっそう濃くする。自然そのものが欲望と驚嘆の揺らぎに加担するかのようで、流謫の苦と対照をなし、感官の対象が心を—高めもすれば乱しもする—ことを思い起こさせる。
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse implicitly illustrates how sensory beauty shapes the mind: even in exile, the forest’s splendor can awaken powerful emotions (here symbolized by Manmatha). It suggests attentiveness to how perception can influence desire and inner steadiness.
The narrator describes the landscape: sindhuvāra/shephālika plants with golden blossoms are seen on mountain summits, poetically compared to Manmatha’s spears, intensifying the scene’s vivid, evocative atmosphere.