Previous Verse
Next Verse

Shloka 81

Bhīmasena–Hanūmān Saṃvāda: The Tail Test and the Divine Path

केसरोत्करसम्मिश्रमशोकानामिवोत्करम्‌ | हिरण्मयीनां मध्यस्थं कदलीनां महाद्युतिम्‌,सुवर्णमय कदली-वृक्षोंक बीच विराजमान महातेजस्वी हनुमानजी ऐसे जान पड़ते थे मानो केसरोंकी क्यारीमें अशोकपुष्पोंका गुच्छ रख दिया गया हो

vaiśampāyana uvāca | kesarotkarasammiśram aśokānām ivotkaram | hiraṇmayīnām madhyasthaṃ kadalīnām mahādyutim |

ヴァイシャンパーヤナは語った。黄金の芭蕉樹のただ中に、赫々たる光を放つ剛勇のハヌマーンが現れた。それは、サフランの床にアショーカの花房を置いたかのような吉祥の輝きであり、正しき奉仕に用いられる力への畏敬を人の心に呼び起こした。

केसरof saffron (pollen/filaments)
केसर:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकेसर
FormNeuter, Genitive, Singular
उत्करin a heap/mass
उत्कर:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउत्कर
FormMasculine, Locative, Singular
सम्मिश्रम्mixed/combined
सम्मिश्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसम्मिश्र
FormNeuter, Accusative, Singular
अशोकानाम्of ashoka(-trees/flowers)
अशोकानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअशोक
FormMasculine, Genitive, Plural
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उत्करम्a heap/mass
उत्करम्:
Karma
TypeNoun
Rootउत्कर
FormMasculine, Accusative, Singular
हिरण्मयीनाम्of golden (ones)
हिरण्मयीनाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootहिरण्मयी
FormFeminine, Genitive, Plural
मध्यस्थम्standing in the middle
मध्यस्थम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमध्यस्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
कदलीनाम्of banana-trees
कदलीनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकदली
FormFeminine, Genitive, Plural
महाद्युतिम्of great splendor
महाद्युतिम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहाद्युति
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
H
Hanumān
A
aśoka flowers
K
kesara (saffron/flower-filaments)
G
golden kadalī (plantain/banana trees)

Educational Q&A

The verse uses auspicious natural imagery to frame Hanumān’s power as luminous and worthy of reverence—suggesting that true might, when aligned with dharma and service, becomes spiritually elevating rather than merely intimidating.

Vaiśampāyana describes Hanumān’s appearance: he stands radiant amid golden plantain trees, compared to a cluster of aśoka blossoms placed upon a saffron bed, emphasizing his extraordinary brilliance and auspicious presence.