अध्याय ८२ — केशवप्रयाणे निमित्तदर्शनम्
Omens and Reception During Keśava’s Departure
(एवमुक्ता: केशवेन मुनय: संशितव्रता: । नारदप्रमुखा: सर्वे प्रत्यनन्दन्त केशवम् ।।
evaṁuktāḥ keśavena munayaḥ saṁśitavratāḥ | nāradapramukhāḥ sarve pratyanandanta keśavam || adhaḥśirāḥ sarpamālī maharṣiḥ sa hi devalaḥ | arvāvasuḥ sujānuś ca maitreyaḥ śunako balī || bako dālbyaḥ sthūlaśirāḥ kṛṣṇadvaipāyanas tathā | āyodadhauṁyo dhauṁyaś ca aṇīmāṇḍavyakauśikau || dāmoṣṇīṣas triṣavaṇaḥ parṇādo ghaṭajānukaḥ | maujjāyano vāyubhakṣaḥ pārāśaryo ’tha śālikaḥ || śīlavān aśanirdhātā śūnyapālo ’kṛtavraṇaḥ | śvetaketuḥ kaholaś ca rāmaś caiva mahātapāḥ || tam abravīj jāmadagnya upetya madhusūdanam | pariṣvajya ca govindaṁ surāsurapateḥ sakhā ||
ヴァイシャンパーヤナは語った。ケーシャヴァがこのように言うと、堅固な誓戒を守る牟尼たち—先頭はナーラダ—は歓喜して彼を讃えた。そこにはアダハシラー、サルパマーリー、大聖デーヴァラ、アルヴァーヴァス、スジャーヌ、マイトレーヤ、シュナカ、バリー、ダールバの子バカ、ストゥーラシラス、そしてクリシュナ・ドヴァイパーヤナ(ヴィヤーサ)が居り、さらにアーヨーダダウムヤ、ダウムヤ、アニーマーンダヴヤ、カウシカ、ダーモーシュニーシャ、トリシャヴァナ、パルナーダ、ガタジャーヌカ、マウッジャーヤナ、ヴァーユバクシャ、パーラーシャリヤ、シャーリカ、シーラヴァーン、アシャニ、ダーター、シューニヤパーラ、アクリトヴラナ、シュヴェータケートゥ、カホーラ、そして大苦行者ラーマ(パラシュラーマ)もいた。やがてジャーマダグニャ(パラシュラーマ)—天と阿修羅の主の友—がマドゥスーダナに近づき、ゴーヴィンダを抱擁して語りかけた。
वैशम्पायन उवाच
The passage highlights how dharmic counsel gains weight when affirmed by those committed to truth and austerity. The sages’ approval functions as a moral endorsement: right action in a crisis should be guided by disciplined wisdom, not mere power or anger.
After Kṛṣṇa speaks, a gathering of renowned sages—led by Nārada—expresses joy and praises him. The text then enumerates many sages present. Finally, Paraśurāma (Jāmadagnya) approaches Kṛṣṇa, embraces him, and begins to speak.