Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Adhyāya 152: Kaurava-sainyavibhāgaḥ

Division and Standardization of the Kaurava Host

शिबिराणि कुरुक्षेत्रे क्रियन्तां वसुधाधिपा: । सुपर्याप्तावकाशानि दुरादेयानि शत्रुभि:

śibirāṇi kurukṣetre kriyantāṁ vasudhādhipāḥ | suparyāptāvakāśāni durādeyāni śatrubhiḥ ||

ヴァイシャンパーヤナは言った。「大地の主たちよ、クルクシェートラに陣営を設けよ。あらゆる用に足るほど広く、敵に奪われぬほど堅固に守られたものとせよ。水と薪が近くに得られるように整え、兵糧を安全に運び入れられる道筋を備え、四方をことごとく要害として固めよ。」

शिबिराणिcamps
शिबिराणि:
Karma
TypeNoun
Rootशिबिर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
कुरुक्षेत्रेin Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुरुक्षेत्र
FormNeuter, Locative, Singular
क्रियन्ताम्let (them) be made / should be made
क्रियन्ताम्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormImperative (Vidhi-lin), 3rd, Plural, Ātmanepada (passive sense)
वसुधाधिपाःO lords of the earth / kings
वसुधाधिपाः:
Sampradana
TypeNoun
Rootवसुधाधिप
FormMasculine, Vocative/Nominative, Plural
सुपर्याप्तwell-sufficient / adequately ample
सुपर्याप्त:
Karma
TypeAdjective
Rootसुपर्याप्त
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
अवकाशानिspaces, room
अवकाशानि:
Karma
TypeNoun
Rootअवकाश
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
दुरादेयानिhard to seize / not easily capturable
दुरादेयानि:
Karma
TypeAdjective
Rootदुरादेय
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
शत्रुभिःby enemies
शत्रुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Instrumental, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kurukṣetra
V
vasudhādhipāḥ (kings)
Ś
śatru (enemies)
Ś
śibira (encampments)

Educational Q&A

The verse highlights practical rājadharma in wartime: preparedness is ethical governance in action—ensuring adequate space, secure positions, protected supply lines, and fortification so that soldiers and resources are not needlessly exposed to enemy disruption.

Vaiśampāyana narrates instructions for organizing the Kuru-side war preparations at Kurukṣetra, emphasizing the establishment of well-planned, defensible camps with reliable access to essentials and safeguarded routes for bringing provisions.