Shloka 31
स्त्री-विलापः — गान्धार्याः रणभूमिदर्शनं शापवचनं च
Battlefield Lament and Gāndhārī’s Curse
दुर्योधनाद् द्रोणसुतात् सैन्धवाच्च जयद्रथात् । सोमदत्ताद् विकर्णाच्च शूराच्च कृतवर्मण:,श्रीकृष्ण! तुम्हारे साथ ही ये समस्त पाण्डव अवध्य जान पड़ते हैं, जो कि द्रोण, भीष्म, वैकर्तन कर्ण, कृपाचार्य, दुर्योधन, द्रोणपुत्र अश्वत्थामा, सिंधुराज जयद्रथ, सोमदत्त, विकर्ण और शूरवीर कृतवर्माके हाथसे जीवित बच गये हैं
vaiśampāyana uvāca | duryodhanād droṇasutāt saindhavācca jayadrathāt | somadattād vikarṇācca śūrācca kṛtavarmaṇaḥ ||
ヴァイシャンパーヤナは語った――（彼らが命を取り留めたのは）ドゥルヨーダナから、ドローナの子（アシュヴァッターマン）から、シンドゥ国王ジャヤドラタから、ソーマダッタから、ヴィカルナから、そして勇将クリタヴァルマンからである。すなわち、クリシュナの守護によって、パーンダヴァたちは「攻め落とし難き者」となり、カウラヴァ方の第一級の勇士たちの猛攻を受けてもなお生き延びた。そこには戦の凄惨さと、破局のただ中における神聖なる導きの道義的重みが示されている。
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even amid the most violent conflict, survival and success are not presented as mere personal prowess; the passage frames the Pāṇḍavas’ escape from great warriors as a sign of higher protection and the mysterious working of fate, inviting reflection on dharma, dependence, and the limits of human power.
In the Strī Parva’s lamentation context, the narrator lists major Kaurava champions—Duryodhana, Aśvatthāmā, Jayadratha, Somadatta, Vikarṇa, and Kṛtavarman—implying that the Pāṇḍavas remained alive despite facing them, a recollection that heightens the sense of the war’s devastation and the extraordinary nature of the survivors’ deliverance.