अग्राह्य-ज्ञातिसंबन्धमण्डल-विवेचनम् / Managing Unreadable Kinship Networks: Vāsudeva–Nārada on Cohesion
एक समय भगवान् श्रीकृष्णने कहा--देवर्षे! जो व्यक्ति सुहृद् न हो, जो सुहृद् तो हो किंतु पण्डित न हो तथा जो सुहृद् और पण्डित तो हो किंतु अपने मनको वशमें न कर सका हो--ये तीनों ही परम गोपनीय मन्त्रणाको सुनने या जाननेके अधिकारी नहीं हैं ।।
eka samayaḥ bhagavān śrīkṛṣṇena uktaḥ—devarṣe! yo vyaktiḥ suhṛt na bhavati, yaḥ suhṛt tu bhavati kintu paṇḍitaḥ na bhavati, tathā yaḥ suhṛt ca paṇḍitaḥ ca bhavati kintu sva-manaḥ vaśaṃ na nītavān—ete trayaḥ api paramagopyāṃ mantraṇāṃ śrotuṃ vā jñātuṃ vā adhikāriṇaḥ na bhavanti. sa te sauhṛdam āsthāya kiñcid vakṣyāmi nārada. kṛtsnaṃ buddhi-balaṃ prekṣya sampṛcchati (sampṛcchet) tridivaṃgama; svargaṁ vicaran nārada! ahaṃ tava sauhārde viśrambhaṃ kṛtvā tvāṃ kiñcid nivedayiṣyāmi. manuṣyaḥ kasmiṃścid vyaktau buddhi-balasya pūrṇatāṃ dṛṣṭvā eva tasya kiñcid pṛcchati vā jijñāsāṃ prakāśayati.
ヴァーユは言った。「かつて世尊シュリー・クリシュナはこう宣した。『おお、天の聖仙よ! 至極の秘議を聞くにも知るにも相応しくない者が三種ある。真の善意を持たぬ者、親しげでも分別に欠ける者、そして親しく学識もありながら己の心を制し得ぬ者である。ゆえに、汝の厚情を信じて、ナーラダよ、我は汝に少しく語ろう。人は他者に智慧と判断力の充実を見てはじめて、問いを打ち明ける。天界を遊行するナーラダよ、汝の友情に寄りかかり、一事を申し述べる。』」
वायुदेव उवाच
Confidential instruction should be shared only with a qualified recipient: one who is genuinely well-disposed (suhṛt), discerning (paṇḍita), and self-controlled (mind mastered). Friendship alone is insufficient without wisdom and inner restraint.
Vāyu recounts a statement attributed to Śrī Kṛṣṇa about who is fit to receive secret counsel. Addressing Nārada—described as a celestial wanderer—Vāyu signals trust in Nārada’s goodwill and competence as the basis for sharing a sensitive matter.