Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

राजवृत्त-रक्षा-प्रणिधि-षाड्गुण्योपदेशः

Royal Conduct, Protection, Intelligence, and Policy Measures

वार्तामूलो हायं लोकस्त्रय्या वै धार्यते सदा । तत्‌ सर्व वर्तते सम्यग्‌ यदा रक्षति भूमिप:,खेती आदि समुचित जीविकाकी व्यवस्था ही इस जगत्‌के जीवनका मूल है तथा वृष्टि आदिकी हेतुभूत त्रयी विद्यासे ही सदा जगत्‌का धारण-पोषण होता है। जब राजा प्रजाकी रक्षा करता है, तभी वह सब कुछ ठीक ढंगसे चलता रहता है

vārtāmūlo hy ayaṁ lokas trayyā vai dhāryate sadā | tat sarvaṁ vartate samyag yadā rakṣati bhūmipaḥ ||

ヴァスーマナーは言った。「この世界は vārtā――生計と生産の経済――を根としており、つねに『三重のヴェーダ知』(trayyā)によって支えられている。王が臣民を守護するときにのみ、万事は正しい秩序のうちに運ぶのだ。」

वार्तामूलःhaving livelihood/occupation as its root
वार्तामूलः:
Karta
TypeAdjective
Rootवार्ता-मूल
FormMasculine, Nominative, Singular
indeed
:
TypeIndeclinable
Root
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
लोकःworld
लोकः:
Karta
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रय्याby the triad (the three Vedas/threefold knowledge)
त्रय्या:
Karana
TypeNoun
Rootत्रयी
FormFeminine, Instrumental, Singular
वैcertainly
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
धार्यतेis sustained/maintained
धार्यते:
TypeVerb
Rootधृ
FormPresent, Passive, Third, Singular
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
तत्that (then/thereupon; that state/order)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
वर्ततेproceeds/goes on
वर्तते:
TypeVerb
Rootवृत्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
सम्यक्properly, rightly
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
यदाwhen
यदा:
TypeIndeclinable
Rootयदा
रक्षतिprotects
रक्षति:
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormPresent, Parasmaipada, Third, Singular
भूमिपःking (protector/lord of the earth)
भूमिपः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमि-प
FormMasculine, Nominative, Singular

वसुमना उवाच

वसुमना (Vasumanā)
भूप (bhūmipaḥ, the king/ruler)
लोक (the world/society)
त्रयी (trayī, the threefold Vedic lore)