Previous Verse
Next Verse

Shloka 95

Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank

अयं हि नित्य: परमो महर्षि- महाविभूतिर्गुणवर्जिताख्य: । गुणैश्व संयोगमुपैति शीघ्र कालो यथर्तावृतुसम्प्रयुक्त:,ये परम महर्षि नारायण नित्य, महान्‌ ऐश्वर्यसे युक्त और गुणोंसे रहित हैं तथापि जैसे गुणहीन काल ऋतुके गुणोंसे युक्त होता है, उसी प्रकार वे भी समय-समयपर गुणोंको स्वीकार करके उनसे संयुक्त होते हैं

ayaṁ hi nityaḥ paramo maharṣiḥ mahāvibhūtir guṇavarjitākhyaḥ | guṇaiś ca saṁyogam upaiti śīghraṁ kālo yathartāv ṛtusamprayuktaḥ ||

ヴァイシャンパーヤナは言った。「彼は常住にして、至上の大聖仙、広大なる威光を具え、グナを超越すると説かれる。されど彼は、時に応じて速やかにグナと結びつく。あたかも時(カーラ)が本来は無属性でありながら、めぐり来る季節の属性と結びつくがごとくである。同じくナーラーヤナも、つねに超越していながら、世界を整えるため、ふさわしき時にグナ的様態を引き受ける。」

अयम्this (he)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
नित्यःeternal
नित्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootनित्य
FormMasculine, Nominative, Singular
परमःsupreme
परमः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम
FormMasculine, Nominative, Singular
महर्षिःgreat sage
महर्षिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Nominative, Singular
महाविभूतिःof great majesty/power
महाविभूतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाविभूति
FormFeminine, Nominative, Singular
गुणवर्जिताख्यःwhose designation is ‘devoid of qualities’ / called quality-less
गुणवर्जिताख्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootगुणवर्जिताख्य
FormMasculine, Nominative, Singular
गुणैःwith qualities
गुणैः:
Karana
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
संयोगम्connection/association
संयोगम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंयोग
FormMasculine, Accusative, Singular
उपैतिattains/enters into
उपैति:
TypeVerb
Rootउप-इ
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र
कालःtime
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
ऋतौin a season
ऋतौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootऋतु
FormMasculine, Locative, Singular
ऋतुसम्प्रयुक्तःendowed/associated with seasonal (properties)
ऋतुसम्प्रयुक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootऋतुसम्प्रयुक्त
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
N
Nārāyaṇa
K
Kāla (Time)
Ṛtu (seasons)
G
Guṇas (sattva, rajas, tamas)