Previous Verse
Next Verse

Shloka 69

Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)

'देवश्रेष्ठगण! मैंने प्रवृत्तिप्रधान गुणके सहित तुमलोगोंकी सृष्टि की है, अतः लोकेश्चरो! जबतक कल्पका अन्त न हो जाय, तबतक तुमलोग अपने अधिकारके अनुसार लोगोंका हितचिन्तन करते रहो ।।

devāśreṣṭhagaṇāḥ! mayā pravṛttipradhānaguṇakaiḥ saha yuṣmākaṃ sṛṣṭiḥ kṛtā; ataḥ lokeśvarāḥ! yāvat kalpāntaṃ na bhavati, tāvat yuṣmākaṃ svādhikārānusāreṇa lokānāṃ hitacintanaṃ kuruta. marīcir aṅgirā atriḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ vasiṣṭha iti saptaite mānasā nirmitā hi te.

ヴァイシャンパーヤナは言った。「おお、神々のうち最も卓越せる者たちよ。われは汝らを、行為へと傾く性質(プラヴリッティ)を具えて創造した。ゆえに、諸世界の統御者たちよ、劫(カルパ)の終わりが来るまで、それぞれの管掌に従い、衆生の福利を思惟し、これを推し進めよ。マリーチ、アンギラス、アトリ、プラスタヤ、プラハ、クラトゥ、ヴァシシュタ——この七仙は、まことにブラフマーの心より生まれた創造であった。」

मरीचिःMarici
मरीचिः:
Karta
TypeNoun
Rootमरीचि
FormMasculine, Nominative, Singular
अङ्गिराःAngiras
अङ्गिराः:
Karta
TypeNoun
Rootअङ्गिरस्
FormMasculine, Nominative, Singular
अत्रिःAtri
अत्रिः:
Karta
TypeNoun
Rootअत्रि
FormMasculine, Nominative, Singular
पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपुलस्त्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पुलहःPulaha
पुलहः:
Karta
TypeNoun
Rootपुलह
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रतुःKratu
क्रतुः:
Karta
TypeNoun
Rootक्रतु
FormMasculine, Nominative, Singular
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta
TypeNoun
Rootवसिष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
सप्तseven
सप्त:
Karta
TypeAdjective
Rootसप्त
FormMasculine, Nominative, Plural
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
मानसाःmind-born; mental
मानसाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमानस
FormMasculine, Nominative, Plural
निर्मिताःcreated; fashioned
निर्मिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्मित
FormMasculine, Nominative, Plural
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Devas (foremost gods)
L
Lokeśvaras (world-rulers)
K
Kalpa
B
Brahmā
M
Marīci
A
Aṅgiras
A
Atri
P
Pulastya
P
Pulaha
K
Kratu
V
Vasiṣṭha
S
Saptaṛṣis

Educational Q&A

Cosmic administrators (devas/lokeśvaras) are enjoined to uphold dharma through active engagement (pravṛtti) by working for the welfare of beings within their allotted authority, continuously until the end of the cosmic cycle.

Vaiśampāyana reports a creation-and-duty instruction: the gods are reminded that they were created with an action-oriented disposition and are commanded to keep promoting the world’s welfare until kalpānta; the passage then identifies the seven mind-born sages of Brahmā (the Saptaṛṣis).