Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)
रुद्रो रोषात्मको जातो दशान्यान् सो5सृजत् स्वयम् । एकादशैते रुद्रास्तु विकारपुरुषा: स्मृता:
rudro roṣātmako jāto daśānyān so 'sṛjat svayam | ekādaśaite rudrās tu vikārapuruṣāḥ smṛtāḥ ||
ヴァイシャンパーヤナは言った。「ブラフマーの憤怒より、怒りそのものを本性とするルドラが生じた。そのルドラは自らの意志により、さらに十のルドラを生み出した。かくして十一のルドラがあり、彼らは『ヴィカーラ・プルシャ(変異の人)』と記憶される――心と宇宙が乱れるときに立ち現れる、変容と激情の力の人格化である。」
वैशम्पायन उवाच
The verse frames wrath as a potent, world-shaping force: when anger arises at a cosmic level it can generate powerful manifestations. Ethically, it cautions that uncontrolled roṣa (anger) multiplies and transforms situations, producing further disruptive energies.
Vaiśampāyana describes a cosmogonic episode: Rudra arises as the embodiment of Brahmā’s wrath and then creates ten additional Rudras, forming the traditional set of eleven, characterized as vikāra-puruṣas—manifest beings representing transformative modifications.