Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

नारायणीयमाख्यानम् (Nārāyaṇīyam Ākhyānam) — Nārada’s Return and Hymnic Consolidation

इति जन्म गतिश्वैव शुकस्य भरतर्षभ । विस्तरेण समाख्याता यन्मां त्वं परिपृच्छसि

iti janma gatiś caiva śukasya bharatarṣabha | vistareṇa samākhyātā yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi || bharataśreṣṭha yudhiṣṭhira |

ビーシュマは言った。「かくして、婆羅多族の雄牛よ、汝が我に問うたとおり、シュカの誕生とその後の歩み(宿命と究竟の到達)を詳しく説き明かした。婆羅多族の最勝者ユディシュティラよ、シュカデーヴァの出生と至上の境地への到達を、我は長く語り聞かせたのである。」

इतिthus; in this manner
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
जन्मbirth
जन्म:
Karta
TypeNoun
Rootजन्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
गतिःcourse; destiny; final state
गतिः:
Karta
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शुकस्यof Śuka
शुकस्य:
TypeNoun
Rootशुक
FormMasculine, Genitive, Singular
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
विस्तरेणin detail; at length
विस्तरेण:
Karana
TypeNoun
Rootविस्तर
FormMasculine, Instrumental, Singular
समाख्याताhas been fully narrated/told
समाख्याता:
TypeVerb
Rootसम्-आ-ख्या
Formक्त (past passive participle), Feminine, Nominative, Singular
यत्which; what
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
परिपृच्छसिyou ask; you inquire
परिपृच्छसि:
TypeVerb
Rootपरि-प्रच्छ्
FormPresent (Lat), Second, Singular, Parasmaipada
भरतश्रेष्ठO best of the Bharatas
भरतश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootभरत-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Ś
Śuka (Śukadeva)
Y
Yudhiṣṭhira
B
Bharatas (dynastic epithet)

Educational Q&A

The verse functions as a formal closure: Bhīṣma emphasizes faithful transmission of a spiritual exemplar’s life—Śuka’s birth and ultimate ‘gati’ (final attainment). Ethically, it underscores attentive inquiry by the student and complete, orderly instruction by the teacher, with liberation (parama-pada) as the highest human goal.

After Yudhiṣṭhira’s question, Bhīṣma concludes his detailed narration about Śukadeva—summarizing that he has explained both Śuka’s origin and his final spiritual destination, addressing Yudhiṣṭhira with honorific epithets.