Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Vasiṣṭha on Saṃsāra, Guṇas, and Misattributed Agency

Mahābhārata 12.292

महर्षि उशना देवाधिदेव महादेवजीको प्रसन्न करके उनके शुक्रत्वको प्राप्त हो उसी नामसे प्रसिद्ध हुए। साथ ही पार्वतीदेवीकी स्तुति करके वे यशस्वी मुनि आकाशभमें ग्रहरूपसे स्थित हो आनन्द भोग रहे हैं ।।

maharṣi uśanā devādhideva-mahādevaṃ jīkaḥ prasannaṃ kṛtvā tasya śukratvaṃ prāptaḥ; tenaiva nāmnā prasiddho 'bhavat. sārdhaṃ ca pārvatīdevyāḥ stutiṃ kṛtvā sa yaśasvī muniḥ ākāśe graharūpeṇa sthitvā ānandaṃ bhuṅkte. asito devalaś caiva tathā nārada-parvatau | kakṣīvān jāmadagnyaś ca rāmas tāṇḍyas tathātmavān | vasiṣṭho jāmadagnir viśvāmitro 'trir bharadvājaḥ | hariśmaśruḥ kuṇḍadhāraḥ śrutaśravāś ca te maharṣayaḥ | ekāgracittā vedar̥gbhir bhagavato viṣṇoḥ stutiṃ kṛtvā, tasyaiva buddhimato śrīhareḥ kṛpayā tapasā siddhiṃ prāpuḥ ||

パラーシャラは語った。「大聖ウシャナー(シュクラ)は、神々の中の神たるマハーデーヴァの御心を歓ばせ、そのゆえに『シュクラ』の位を得た。まさにその名によって世に知られるようになったのである。さらに女神パールヴァティーを讃えたのち、その栄光あるムニは今や天にあって惑星の姿として住し、天上の歓喜を享受している。同様に、アシタ、デーヴァラ、ナーラダとパルヴァタ、カクシーヴァーン、ジャマダグニの子ラーマ(パラシュラーマ)、心を制するターンディヤ、そして他の大リシ—ヴァシシュタ、ジャマダグニ、ヴィシュヴァーミトラ、アトリ、バラドヴァージャ、ハリシュマシュル、クンダダーラ、シュルタシュラヴァー—は、心を一つに凝らし、ヴェーダのリク讃歌によって主ヴィシュヌを讃嘆した。賢きシュリーハリの恩寵により、彼らはタパス(苦行)を修して成就(シッディ)を得た。」

असितःAsita (sage)
असितः:
Karta
TypeNoun
Rootअसित
FormMasculine, Nominative, Singular
देवलःDevala (sage)
देवलः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवल
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
नारदःNārada (sage)
नारदः:
Karta
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Nominative, Singular
पर्वतःParvata (sage)
पर्वतः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Singular
कक्षीवान्Kakṣīvān (sage)
कक्षीवान्:
Karta
TypeNoun
Rootकक्षीवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
जामदग्न्यःJāmadagnya (Paraśurāma)
जामदग्न्यः:
Karta
TypeNoun
Rootजामदग्न्य
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
रामःRāma (Paraśurāma)
रामः:
Karta
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Nominative, Singular
ताण्ड्यःTāṇḍya (sage)
ताण्ड्यः:
Karta
TypeNoun
Rootताण्ड्य
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाalso
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
आत्मवान्self-controlled
आत्मवान्:
TypeAdjective
Rootआत्मवत्
FormMasculine, Nominative, Singular

पराशर उवाच

P
Parāśara
U
Uśanā (Śukra)
M
Mahādeva (Śiva)
P
Pārvatī
A
Asita
D
Devala
N
Nārada
P
Parvata
K
Kakṣīvān
J
Jāmadagnya Rāma (Paraśurāma)
T
Tāṇḍya
V
Vasiṣṭha
J
Jamadagni
V
Viśvāmitra
A
Atri
B
Bharadvāja
H
Hariśmaśru
K
Kuṇḍadhāra
Ś
Śrutaśravā
V
Viṣṇu (Śrīhari)
Ā
Ākāśa (the sky)
G
Graha (planet)

Educational Q&A

Spiritual accomplishment (siddhi) arises from disciplined austerity joined with one-pointed devotion and is ultimately fulfilled by divine grace. The verse also models reverence across traditions: Śiva grants Śukra his status, while many ṛṣis attain success through praising Viṣṇu with Vedic hymns.

Parāśara recounts how the sage Uśanā pleased Mahādeva and became famed as Śukra, later dwelling in the sky as a planet. He then lists renowned sages who, concentrating their minds, praised Viṣṇu through Vedic ṛks and—by Śrīhari’s grace—achieved success in their tapas.