Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

श्रेयो-धर्मकर्मविचारः

Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma

संहारविक्षेपसहसत्रकोटी - स्तिष्ठन्ति जीवा: प्रचरन्ति चान्ये । प्रजाविसर्गस्य च पारिमाण्यं वापीसहस्राणि बहूनि दैत्य

saṃhāra-vikṣepa-sahasra-koṭī-stiṣṭhanti jīvāḥ pracaranti cānye | prajā-visargasya ca pārimāṇyaṃ vāpī-sahasrāṇi bahūni daitya ||

ビーシュマは言った。「壊滅(サンハーラ)と散逸(ヴィクシェーパ)の循環のうちに、数えきれぬ億々の生類がとどまり、また別の者たちは活動する存在として行き交う。さらに創造の奔流の量は、計り知れぬほど広大である—幾千もの貯水池が重なるがごとく—ダイティヤよ。ゆえに世界の生成と消滅は測りがたく、これを常住と見なして執着してはならぬ。」

संहार-विक्षेप-सहस्र-कोटि-स्तिष्ठन्तिstand/abide
संहार-विक्षेप-सहस्र-कोटि-स्तिष्ठन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootस्तिष्ठन्ति (√स्था)
FormLat (present), 3rd, plural, Parasmaipada
जीवाःliving beings
जीवाः:
Karta
TypeNoun
Rootजीव
FormMasculine, Nominative, plural
प्रचरन्तिmove about, wander
प्रचरन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-चर् (√चर्)
FormLat (present), 3rd, plural, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्येothers
अन्ये:
Karta
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, plural
प्रजा-विसर्गस्यof the emission/creation of creatures
प्रजा-विसर्गस्य:
TypeNoun
Rootप्रजा-विसर्ग
FormMasculine, Genitive, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पारिमाण्यम्measure, extent, total amount
पारिमाण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootपारिमाण्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, singular
वापी-सहस्राणिthousands of reservoirs/wells
वापी-सहस्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootवापी-सहस्र
FormNeuter, Nominative/Accusative, plural
बहूनिmany
बहूनि:
TypeAdjective
Rootबहु
FormNeuter, Nominative/Accusative, plural
दैत्याःDaityas (demons)
दैत्याः:
Karta
TypeNoun
Rootदैत्य
FormMasculine, Nominative, plural

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
J
jīvāḥ (living beings)
D
Daitya (addressed being)