Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

अध्यात्म-तत्त्व-निर्णयः

Adhyātma Taxonomy: Elements, Faculties, and Guṇas

अक्षरं च क्षरं चैव द्वैधीभावो5यमात्मन: । क्षर: सर्वेषु भूतेषु दिव्यं तमृतमक्षरम्‌,उस परमात्माके क्षर और अक्षर ये दो भाव (स्वरूप) हैं, सम्पूर्ण भूतोंमें तो उसका क्षर (विनाशी) रूप है और दिव्य सत्यस्वरूप चेतनात्मा अक्षर (अविनाशी) है

akṣaraṃ ca kṣaraṃ caiva dvaidhībhāvo ’yam ātmanaḥ | kṣaraḥ sarveṣu bhūteṣu divyaṃ tad amṛtam akṣaram ||

ヴィヤーサは説く。自己は二様に語られる—滅するもの(クシャラ)と、滅しないもの(アクシャラ)として。あらゆる存在においては、変化と消滅に従う滅する相として現れるが、その内奥にある神聖にして不死の実在は滅しない相であり、朽ちぬ恒久の真理である。この教えは、身をもつ生の移ろいと、倫理の堅固さと内なる自由を支える永遠の原理とを見分けよと導く。

अक्षरम्the imperishable (principle)
अक्षरम्:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootअक्षर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
क्षरम्the perishable (principle)
क्षरम्:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootक्षर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
द्वैधीभावःthe state of being twofold
द्वैधीभावः:
Karta
TypeNoun
Rootद्वैधीभाव
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
आत्मनःof the Self
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
क्षरःthe perishable (aspect)
क्षरः:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootक्षर
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
भूतेषुin beings
भूतेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Locative, Plural
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तत्that
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अमृतम्deathless/immortal
अमृतम्:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अक्षरम्imperishable
अक्षरम्:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootअक्षर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
Ā
Ātman