Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

प्रजाविसर्ग-तत्त्वनिर्णयः | Cosmogony of Elemental Emergence

Bharadvāja–Bhṛgu Dialogue

अमृतं चैव मृत्युश्न द्वयं देहे प्रतिष्ठितम्‌ । मृत्युमापद्यते मोहात्‌ सत्येनापद्यतेडमृतम्‌,अमृत और मृत्यु दोनों इस शरीरमें ही स्थित हैं। मनुष्य मोहसे मृत्युको और सत्यसे अमृतको प्राप्त होता है

amṛtaṃ caiva mṛtyuś ca dvayaṃ dehe pratiṣṭhitam | mṛtyum āpadyate mohāt satyenāpadyate 'mṛtam ||

ビーシュマは言った。「不死と死、その二つはこの身のうちにこそ据えられている。迷妄によって人は死に堕ち、真実(誠)によって不死に至るのだ。」

अमृतम्immortality/nectar
अमृतम्:
Karta
TypeNoun
Rootअमृत
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
मृत्युःdeath
मृत्युः:
Karta
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
द्वयम्the pair/both
द्वयम्:
Karta
TypeNoun
Rootद्वय
FormNeuter, Nominative, Singular
देहेin the body
देहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेह
FormMasculine, Locative, Singular
प्रतिष्ठितम्established/placed
प्रतिष्ठितम्:
TypeVerb
Rootप्रति-स्था
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
मृत्युम्death (as object)
मृत्युम्:
Karma
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Accusative, Singular
आपद्यतेattains/comes to
आपद्यते:
TypeVerb
Rootआ-√पद्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
मोहात्from delusion
मोहात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमोह
FormMasculine, Ablative, Singular
सत्येनby truth
सत्येन:
Karana
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
आपद्यतेattains/comes to
आपद्यते:
TypeVerb
Rootआ-√पद्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
अमृतम्immortality/nectar (as object)
अमृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमृत
FormNeuter, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma