Next Verse

Shloka 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठका ३ “लोक मिलाकर कुल ४३ ६ “लोक हैं।) न२्््स्निताय श््यु कर - आचार्य नीलकण्ठकी सम्मतिके अनुसार चार्वाक संन्यासी मुनिके वेषमें विचरनेवाला एक नास्तिक राक्षस था। पजञज्चषष्टितमो< ध्याय: दुर्योधनकी दशा देखकर अभश्वत्थामाका विषाद, प्रतिज्ञा और सेनापतिके पदपर अभिषेक संजय उवाच वार्तिकाणां सकाशात्‌ तु श्र॒त्वा दुर्योधनं हतम्‌ । हतशिष्टास्ततो राजन्‌ कौरवाणां महारथा:

sañjaya uvāca | vārtikāṇāṃ sakāśāt tu śrutvā duryodhanaṃ hatam | hataśiṣṭās tato rājan kauravāṇāṃ mahārathāḥ ||

サञ्जयは言った。使者たちから「ドゥルヨーダナが討たれた」と聞くや、虐殺ののちになお残ったクル族(カウラヴァ)の大車戦士たちは、王よ、深い悲嘆と動揺に襲われた。

संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
वार्तिकाणाम्of the messengers / reporters
वार्तिकाणाम्:
TypeNoun
Rootवार्तिक
FormNeuter, Genitive, Plural
सकाशात्from the presence of / from
सकाशात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसकाश
FormMasculine, Ablative, Singular
तुbut / indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active (parasmai-sense), Prior action
दुर्योधनम्Duryodhana
दुर्योधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Accusative, Singular
हतम्slain
हतम्:
TypeAdjective
Rootहन्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
हतशिष्टाःthose remaining after the slaughter / the survivors
हतशिष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootहतशिष्ट
FormMasculine, Nominative, Plural
ततःthen / thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
कौरवाणाम्of the Kauravas
कौरवाणाम्:
TypeNoun
Rootकौरव
FormMasculine, Genitive, Plural
महारथाःgreat chariot-warriors
महारथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duryodhana
K
Kauravas
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'rājan')
M
messengers/reporters (vārtikāḥ)