Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Gadāyuddhe Kṛṣṇopadeśaḥ (Kṛṣṇa’s Counsel in the Mace-Duel) — Śalya-parva 57

अभिद्रवणमाक्षेपमवस्थानं सविग्रहम्‌ । परिवर्तनसंवर्तमवप्लुतमुपप्लुतम्‌

abhidravāṇam ākṣepam avasthānaṁ savigraham | parivartana-saṁvartaṁ avaplutaṁ upaplutaṁ |

サンジャヤは言った。彼らは絶えず策を変えた――正面から突進し、投げ打ち、打ち据え、身構えて踏みとどまり、倒れた敵が起き上がれば再び組み合い、打撃の隙を求めて回り込み、相手の前進を押しとどめ、来る一撃を無にするため身をかがめてすり抜け、跳びはね、間合いを詰めてガダー(棍棒)を叩き込み、さらに身を翻して腕の逆振りで打ち返した。二人はともに棍棒戦の達人であり、機動を次々と変えながら互いに傷を負わせていった。

अभिद्रवणम्charging/rushing towards
अभिद्रवणम्:
Karma
TypeNoun
Rootअभिद्रवण
FormNeuter, Accusative, Singular
आक्षेपम्throwing/striking; a cast/attack
आक्षेपम्:
Karma
TypeNoun
Rootआक्षेप
FormMasculine, Accusative, Singular
अवस्थानम्standing firm; a halt/position
अवस्थानम्:
Karma
TypeNoun
Rootअवस्थान
FormNeuter, Accusative, Singular
स-विग्रहम्with grappling/with close combat
स-विग्रहम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविग्रह
FormNeuter, Accusative, Singular
परिवर्तनम्turning about; changing maneuvers
परिवर्तनम्:
Karma
TypeNoun
Rootपरिवर्तन
FormNeuter, Accusative, Singular
संवर्तम्whirling/closing in; a circling movement
संवर्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंवर्त
FormMasculine, Accusative, Singular
अवप्लुतम्dodged aside; slipped away (having leapt down/away)
अवप्लुतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअवप्लुत
FormNeuter, Accusative, Singular
उपप्लुतम्leapt up/near; sprung towards
उपप्लुतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउपप्लुत
FormNeuter, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
G
gadā (mace)

Educational Q&A

The verse highlights disciplined martial expertise: victory is pursued not by blind fury but by controlled technique, timing, and adaptive strategy—qualities expected of trained kṣatriya warriors even amid lethal conflict.

Sañjaya describes an intense mace-duel in which the fighters repeatedly change stances and movements—charging, circling, blocking, ducking, leaping, closing in to strike, and counterstriking—each trying to outmaneuver and injure the other.