Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission

प्रददौ पुरुषव्यात्र वासुकि: पन्नगेश्वर: । पुरुषसिंह! नागराज वासुकिने अग्निकुमारको पार्षदरूपसे जय और महाजय नामक दो नाग भेंट किये ।।

vaiśampāyana uvāca |

pradadau puruṣavyāghra vāsukiḥ pannageśvaraḥ |

puruṣasiṃha nāgarājaḥ vāsukine agnikumāraḥ pārṣadarūpase jayaṃ ca mahājayaṃ nāma dvau nāgau bheṭaṃ cakāra ||

evaṃ sādhyāś ca rudrāś ca vasavaḥ pitaras tathā |

rudrair vasubhir ādityair aśvibhyāṃ ca vṛtaḥ prabhuḥ ||

mahāparākramī indraś ca viṣṇuś ca sūryaś ca candramāḥ |

dhātā vidhātā vāyuś cāgniś ca pūṣā bhagaḥ aryamā aṃśaḥ vivasvān mitraḥ varuṇaś ca |

te sarve prabhāvantaḥ kumāraṃ kārtikeyaṃ parivārya tasthuḥ ||

ヴァイシャンパーヤナは語った。「人中の虎よ、蛇族の王ヴァースキは、ジャヤとマハージャヤという二人のナーガを、侍者としての姿と奉仕の務めをもって、神なる若子に献じた。ついでサーディヤたち、ルドラたち、ヴァスたち、祖霊(ピトリ)たちもまた—アーディティヤたちと二柱のアシュヴィンとともに—その大いなる主を取り巻いて立った。大勇のインドラ、ヴィシュヌ、太陽と月、ダーターとヴィダーター、ヴァーユとアグニ、プーシャン、バガ、アリヤマン、アムシャ、ヴィヴァスヴァーン、ミトラ、ヴァルナ—これら力ある神々は皆、クマーラ・カールッティケーヤを囲み、侍立して奉仕した。この光景は、最高の力でさえ正しき統率を認め、諸世界を護るために任ぜられた者に仕えるという道義の秩序を際立たせる。」

प्रददौgave
प्रददौ:
TypeVerb
Rootप्र-दा (दा)
Formलिट् (परस्मैपद), perfect (narrative past), 3, singular
पुरुषव्याघ्रO tiger among men
पुरुषव्याघ्र:
TypeNoun
Rootपुरुष-व्याघ्र
Formmasculine, vocative, singular
वासुकिःVāsuki
वासुकिः:
Karta
TypeNoun
Rootवासुकि
Formmasculine, nominative, singular
पन्नगेश्वरःlord of serpents
पन्नगेश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootपन्नग-ईश्वर
Formmasculine, nominative, singular
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
साध्याःthe Sādhyas
साध्याः:
Karta
TypeNoun
Rootसाध्य
Formmasculine, nominative, plural
रुद्राःthe Rudras
रुद्राः:
Karta
TypeNoun
Rootरुद्र
Formmasculine, nominative, plural
वसवःthe Vasus
वसवः:
Karta
TypeNoun
Rootवसु
Formmasculine, nominative, plural
पितरःthe Pitṛs (ancestors)
पितरः:
Karta
TypeNoun
Rootपितृ
Formmasculine, nominative, plural
तथाalso
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
रुद्रैःby/with the Rudras
रुद्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootरुद्र
Formmasculine, instrumental, plural
वसुभिःby/with the Vasus
वसुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootवसु
Formmasculine, instrumental, plural
आदित्यैःby/with the Ādityas
आदित्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootआदित्य
Formmasculine, instrumental, plural
अश्विभ्याम्by/with the two Aśvins
अश्विभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootअश्विन्
Formmasculine, instrumental, dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
वृतःsurrounded
वृतः:
TypeVerb
Rootवृत (वृ)
Formpast passive participle (क्त), masculine, nominative, singular
प्रभुःthe lord
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
Formmasculine, nominative, singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Vāsuki
J
Jaya (Nāga)
M
Mahājaya (Nāga)
K
Kumāra Kārttikeya (Skanda)
S
Sādhyas
R
Rudras (Ekādaśa Rudras)
V
Vasus (Aṣṭa Vasus)
P
Pitṛs
Ā
Ādityas (Dvādaśa Ādityas)
A
Aśvinīkumāras
I
Indra
V
Viṣṇu
S
Sūrya
C
Candra
D
Dhātā
V
Vidhātā
V
Vāyu
A
Agni
P
Pūṣan
B
Bhaga
A
Aryaman
A
Aṃśa
V
Vivasvān
M
Mitra
V
Varuṇa

Educational Q&A

The passage highlights dharmic order and rightful authority: even exalted beings honor the one appointed for a cosmic purpose. Service (sevā) and recognition of legitimate leadership are portrayed as virtues that sustain harmony.

Vāsuki, king of serpents, offers two Nāga attendants named Jaya and Mahājaya to Kumāra Kārttikeya. Then many divine groups and major deities—Rudras, Vasus, Ādityas, Aśvins, and others—stand around Kārttikeya in attendance, emphasizing his elevated status.