Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

शल्यस्य पाण्डवसेनापीडनम् — Śalya’s Assault on the Pāṇḍava Host

with Omens and Bhīma’s Counter

तथैव तावका: सर्वे मद्राधिपतिमज्जसा । परिवार्य सुसंरब्धा: पुनर्युद्रभरोचयन्‌,इसी प्रकार आपके समस्त सैनिक मद्रराजको चारों ओरसे घेरकर रोष और आवेशसे युक्त हो पुनः युद्धमें ही रुचि दिखाने लगे

tathaiva tāvakāḥ sarve madrādhipatim ajjasā | parivārya susaṃrabdhāḥ punar yuddhe ’bhyarocayan ||

サンジャヤは言った。「かくして汝の軍勢は皆、たちまち四方よりマドラの主を取り囲み、怒りと猛き昂ぶりに燃えて、再び戦いへの渇望を示した。」

तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed, just, also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तावकाःyour (men), belonging to you
तावकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootतावक
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
मद्राधिपतिम्the lord/king of Madra
मद्राधिपतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमद्राधिपति
FormMasculine, Accusative, Singular
अज्जसाstraightway, at once
अज्जसा:
TypeIndeclinable
Rootअज्जस
परिवार्यhaving surrounded
परिवार्य:
TypeVerb
Rootपरि-√वृ (वृणोति/वर्तते)
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
सुसंरब्धाःhighly enraged, greatly agitated
सुसंरब्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसु-संरब्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
युद्धाभिरोचयन्showing liking for battle, taking delight in fighting
युद्धाभिरोचयन्:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-√रुच्
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
T
tāvakāḥ (Kaurava warriors)
M
Madrādhipati (Śalya)
M
Madra

Educational Q&A

The verse highlights how collective emotion—especially anger and agitation—can rapidly reignite violence. Ethically, it warns that when warriors are driven by rage rather than discernment, conflict escalates and compassion or restraint is eclipsed.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Kaurava troops quickly encircle the Madra king Śalya and, stirred up and furious, become eager to resume fighting.