Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
अश्वत्थामा पुन: उछलने और अपने ऊपर आक्रमण करनेवाले दूसरे-दूसरे नरश्रेष्ठ शूरवीरोंको दूरसे भी मारकर कालरात्रिके हवाले कर देता था ।।
sañjaya uvāca | aśvatthāmā punaḥ ucchalane ca svopari ākramaṇaśīlān anyonyān naraśreṣṭha-śūrān dūrata eva mārayitvā kālarātryā havāle karoti sma || tathaiva syandanāgreṇa pramathan sa vidhāvati | śaravarṣaiś ca vividhair avarṣac chatravāṃs tataḥ ||
サञ्जयは語った。アシュヴァッターマは、跳ね起きて襲いかかる人中の最上の勇士たちを、遠くからでさえ幾度も射倒し、カालरात्रि(死の夜)へと引き渡した。同じく彼は戦車を四方へ疾駆させ、車の前部で敵を踏み砕き、さまざまな矢の雨を降らせて、敵兵を傷つけ、倒していった。
संजय उवाच
The verse highlights how, in the darkness of war—especially the Sauptika night—martial skill can become sheer destruction, symbolized by Kālarātri. It invites ethical reflection on violence that exceeds righteous combat and on how rage and vengeance can eclipse dharma.
Sañjaya describes Aśvatthāmā rampaging through the battlefield at night: he kills attacking warriors even from a distance, tramples foes with the front of his chariot, and rains down varied arrows, injuring and cutting down enemy soldiers.