Shloka 143

Adhyāya 6: Śibira-dvāra-sthita Bhūta-varṇana and Aśvatthāmā’s Śaraṇāgati to Mahādeva

Devanagari script

कोशात्‌ समुद्वरर्हाशु बिलाद्‌ दीप्तमिवोरगम्‌ । तब अभश्व॒त्थामाने सोनेकी मूठसे सुशोभित तथा आकाशके समान निर्मल कान्तिवाली अपनी दिव्य तलवार तुरंत ही म्यानसे बाहर निकाली, मानो प्रज्वलित सर्पको बिलसे बाहर निकाला गया हो

Transliteration

kośāt samudvṛtya hāśu bilād dīptam ivoragam | tadā aśvatthāmā śoṇekīṃ muṣṭinā suśobhitām tathā ākāśa-samāṃ nirmala-kāntimatīṃ sva-divyāṃ talavārāṃ tūrṇaṃ myānād udāharat ||

Translation

サञ्जयは語った。するとアシュヴァッターマは、鞘から神剣をたちまち抜き放った――空のように澄み、汚れなく、きらめき渡り、確かな握りのために柄は飾られていた――それはまるで、燃え立つ蛇を穴から引きずり出すかのようであった。この比喩は、夜の余燼の中で、怒りと決意が自制を凌駕し、暴力が突如として危険に解き放たれるさまを示す。

Word by Word

• kośāt: from the sheath
• kośāt: Apadana
• Type: Noun
• Root: kośa
• Form: masculine, ablative, singular

• samudvṛhya: having drawn out
• Type: Verb
• Root: sam-ud-√vṛh
• Form: ktvā (absolutive/gerund), parasmaipada (usage)

• āśu: quickly
• Type: Indeclinable
• Root: āśu

• bilāt: from the hole (burrow)
• bilāt: Apadana
• Type: Noun
• Root: bila
• Form: neuter, ablative, singular

• dīptam: blazing, shining
• dīptam: Karma
• Type: Adjective
• Root: dīpta
• Form: masculine, accusative, singular

• iva: as if, like
• Type: Indeclinable
• Root: iva

• uragam: a serpent
• uragam: Karma
• Type: Noun
• Root: uraga
• Form: masculine, accusative, singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• संजय (Sañjaya)
• अश्वत्थामा (Aśvatthāmā)
• तलवार (sword)
• कोश/म्यान (scabbard)
• उरग/सर्प (serpent)
• बिल (burrow/hole)
• आकाश (sky)