सभा-पर्व, अध्याय ६१ — द्रौपदी-प्रश्नः, सभाधर्मः, सत्यवचन-नियमः
महाहमाल्याभरणा: सुवस्त्रा श्न्दनो क्षिता: । मणीन् हेम च बिश्रत्यश्षतुःषष्टिविशारदा:,युधिष्ठिरने कहा--मेरे पास एक लाख तरुणी दासियाँ हैं, जो सुवर्णमय मांगलिक आभूषण धारण करती हैं। जिनके हाथोंमें शंखकी चूड़ियाँ, बाँहोंमें भुजबंद, कण्ठमें निष्कोंका हार तथा अन्य अंगोंमें भी सुन्दर आभूषण हैं। बहुमूल्य हार उनकी शोभा बढ़ाते हैं। उनके वस्त्र बहुत ही सुन्दर हैं। वे अपने शरीरमें चन्दनका लेप लगाती हैं, मणि और सुवर्ण धारण करती हैं तथा चौसठ कलाओंमें निपुण हैं। नृत्य और गानमें भी वे कुशल हैं। ये सब-की-सब मेरे आदेशसे स्नातकों, मन्त्रियों तथा राजाओंकी सेवा-परिचर्या करती हैं। राजन! यह मेरा धन है, जिसे दाँवपर लगाकर मैं तुम्हारे साथ खेलता हूँ
mahāhamālyābharaṇāḥ suvāstrāś candanokṣitāḥ | maṇīn hema ca bibhratyaś catuḥṣaṣṭi-viśāradāḥ ||
ユディシュティラは言った。「我には、若き侍女の大いなる一団がある。華やかな花鬘と吉祥の装身具で飾り、上質の衣をまとい、身には白檀の香を塗る。宝玉と黄金を身に着け、六十四の芸に通じ、歌と舞にも巧みである。わが命により、彼女らはスナータカや我が大臣、さらには諸王にまで仕える。王よ、これぞ我が財—これを賭けて汝と勝負する。」
युधिछिर उवाच
The verse highlights the ethical peril of gambling and possessiveness: even refined, culturally accomplished wealth becomes morally compromised when treated as a stake. It foreshadows how loss of self-restraint (dama) and discernment (viveka) can turn royal prosperity into an instrument of adharma.
During the dice match in the royal assembly, Yudhiṣṭhira enumerates his luxurious possessions—here, a large retinue of ornamented, skilled attendants—and declares them as part of what he is willing to wager against his opponent, showing the escalating stakes of the game.