Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

अक्षविजय-प्रसङ्गः

Escalation of Wagers and Shakuni’s Repeated Declarations of Victory

विविशुस्ते5भ्यनुज्ञाता रत्नवन्ति गृहाणि च । ददृशुश्नोपयातांस्तान्‌ दुःशलाप्रमुखा: स्त्रिय:,तत्पश्चात्‌ धृतराष्ट्रकी आज्ञा ले पाण्डवोंने रत्नमय गृहोंमें प्रवेश किया। दुःशला आदि स्त्रियोंने वहाँ आये हुए उन सबको देखा। ट्रपदकुमारीकी प्रज्वलित अग्निके समान उत्तम समृद्धि देखकर धृतराष्ट्रकी पुत्रवधुएँ अधिक प्रसन्न नहीं हुईं

vaiśampāyana uvāca | viviśus te 'bhyanujñātā ratnavanti gṛhāṇi ca | dadṛśuś copayātāṁs tān duḥśalāpramukhāḥ striyaḥ ||

ヴァイシャンパーヤナは語った。許しを得て、彼らは宝玉で飾られた住まいへ入った。そこでは、ドゥフシャラーを先頭とする女たちが、到着した彼らを目にした。パーンダヴァは形式の上では豪奢にもてなされたが、カウラヴァ家の女たちすべてが、混じりけのない喜びで迎えたわけではない。ドラウパディーとパーンダヴァに結びつく輝かしい繁栄と威厳を前に、表向きの歓待の下から、嫉みの影がほのかにのぞいたのである。

विविशुःentered
विविशुः:
Karta
TypeVerb
Rootविश् (प्रवेशे)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
अभ्यनुज्ञाताःhaving been permitted/authorized
अभ्यनुज्ञाताः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभ्यनुज्ञात (अनु-ज्ञा धातु से, क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
रत्नवन्तिjewel-adorned
रत्नवन्ति:
Karma
TypeAdjective
Rootरत्नवत्
FormNeuter, Accusative, Plural
गृहाणिhouses
गृहाणि:
Karma
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
ददृशुःsaw
ददृशुः:
Karta
TypeVerb
Rootदृश् (दर्शने)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
उपयातान्arrived/come near
उपयातान्:
Karma
TypeAdjective
Rootउपयात (उप-या धातु से, क्त)
FormMasculine, Accusative, Plural
तान्those (men)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
दुःशलाप्रमुखाःwith Duḥśalā at the head
दुःशलाप्रमुखाः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुःशला-प्रमुख
FormFeminine, Nominative, Plural
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Duḥśalā
W
women of Dhṛtarāṣṭra’s household (Kaurava women)
P
Pāṇḍavas
J
jewel-adorned residences (ratnavanti gṛhāṇi)

Educational Q&A

Outer honor and material splendor do not guarantee inner goodwill. The verse subtly contrasts formal hospitality (permission to enter gem-filled residences) with the mixed emotions within the royal household, warning how envy can persist beneath etiquette and threaten dharmic harmony.

The Pāṇḍavas, having been granted permission, enter richly adorned residences. Duḥśalā and other women of the Kaurava household observe their arrival, setting a tone of courtly observation and latent rivalry amid ceremonial welcome.