Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Adhyāya 45 — Duryodhana’s Distress, Śakuni’s Counsel, and the Summons for Dyūta

क्रीडतो भोजराजस्य एष रैवतके गिरौ | हत्वा बद्ध्वा च तान्‌ सर्वानुपायात्‌ स्वपुरं पुरा

Vaiśampāyana uvāca: krīḍato bhojarājasya eṣa raivatake girau | hatvā baddhvā ca tān sarvān upāyāt svapuraṃ purā ||

ヴァイシャンパーヤナは語った。「ボージャ王(Bhoja)がライヴァタカ山(Raivataka)で遊興していた折、この者がそこへ現れ、従者の一部を殺し、残りを縛り上げ、皆を自らの都へ連れ去った。」

क्रीडतःwhile (he) was playing
क्रीडतः:
Adhikarana
TypeVerb
Rootक्रीड्
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), Masculine, Genitive, Singular
भोजराजस्यof the Bhoja-king
भोजराजस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभोजराज
FormMasculine, Genitive, Singular
एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
रैवतकेon Raivataka
रैवतके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरैवतक
FormMasculine, Locative, Singular
गिरौon the mountain
गिरौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगिरि
FormMasculine, Locative, Singular
हत्वाhaving killed
हत्वा:
Karma
TypeVerb
Rootहन्
Formक्त्वा (अव्ययभाव/तुमुन्-समकक्ष) अव्यय, absolutive (having done)
बद्ध्वाhaving bound/captured
बद्ध्वा:
Karma
TypeVerb
Rootबन्ध्
Formक्त्वा अव्यय, absolutive (having done)
and
:
TypeIndeclinable
Root
तान्those (men)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
उपायात्by a stratagem / by means
उपायात्:
Karana
TypeNoun
Rootउपाय
FormMasculine, Ablative, Singular
स्वपुरम्to his own city
स्वपुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वपुर
FormNeuter, Accusative, Singular
पुराformerly / once
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhojarāja (Ugrasena)
R
Raivataka-giri (Mount Raivataka)
S
sevaka (attendants/servants)
S
svapura (his own city)

Educational Q&A

The verse highlights adharma in political action: using killing and captivity to assert control violates the ethical duties that protect rulers, their attendants, and social order.

While the Bhoja king is enjoying himself on Mount Raivataka, an aggressor arrives, kills some attendants, captures the rest, and takes them all to his own city.